Phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên trong công tác quản lý học viên hệ vừa làm vừa học

Phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên trong công tác quản lý học viên hệ vừa làm vừa học
Đào tạo đại học hệ vừa làm vừa học (VLVH) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ đáp ứng yêu cầu thực tiễn và phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội nước ta hiện nay. Chính vì vậy, tại Hội nghị tổng kết công tác đào tạo không chính quy giai đoạn 2003 - 2007 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng đã kết luận: “Giáo dục không chính quy đã khẳng định được vị trí và vai trò của mình trong hệ thống giáo dục quốc dân nói chung và giáo dục đại học nói riêng. Giáo dục không chính quy đã góp phần đáp ứng nhu cầu học thường xuyên, học suốt đời của cán bộ, nhân dân và nhu cầu đào tạo cán bộ tại chỗ, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế khó khăn”.
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục đại học trong cả nước, Bộ Công an cũng đã xác định, đào tạo hệ VLVH trong các trường CAND là một yêu cầu khách quan, phù hợp với tiến trình đổi mới chung của Đảng và Nhà nước về giáo dục đào tạo, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập của cán bộ không có điều kiện theo học hệ chính quy tại các trường CAND. Đào tạo hệ VLVH trong các trường CAND nói chung, Trường Đại học CSND nói riêng giữ vai trò quan trọng đối với việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực của lực lượng CAND, nhất là trong giai đoạn hiện nay, nhu cầu đào tạo theo hình thức VHVL được Công an các địa phương đặc biệt quan tâm. Xác định được vai trò đó, thời gian qua, Trường Đại học CSND đã không ngừng đổi mới, nâng cao từ quy mô đến chất lượng đào tạo hệ VLVH. Từ năm 1981 đến nay, Nhà trường  đã và đang đào tạo 148 khóa học hệ VLVH (gồm hệ 5 năm, hệ Điều tra viên và hệ liên thông) với hơn 20.000 sinh viên. Bên cạnh việc mở các lớp đào tạo ngay tại Trường, Trường Đại học CSND còn liên kết với Công an các địa phương từ Thừa Thiên Huế đến Cà Mau để tổ chức mở các lớp đào tạo hệ VLVH. Nhà trường cùng Công an các tỉnh, thành phía Nam đã xây dựng, triển khai quy chế phối hợp, phân công trách nhiệm trong đào tạo, quản lý học viên các lớp hệ VLVH và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, số lượng học viên vi phạm bị kỷ luật và buộc thôi học ngày càng giảm.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được thì công tác quản lý học viên hệ VLVH vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định như: Vẫn còn tình trạng học viên vi phạm nội quy, kỷ luật học tập; vi phạm quy chế thi; vi phạm điều lệnh CAND; học viên vắng học không lý do... đáng lưu ý là tình trạng học viên ngủ gật, làm việc riêng, sử dụng điện thoại trong giờ học, đi học không mang sách vở hoặc có mang sách vở nhưng không ghi chép bài giảng của diễn ra khá phổ biến nhưng chưa bị ghi nhận và xử lý theo quy định tại Thông tư số 16/BCA. Có nhiều nguyên nhân khác nhau liên quan đến việc thực hiện vai trò quản lý học viên của các chủ thể quản lý, trong đó có vai trò của giảng viên giảng dạy trên lớp.
Quản lý học viên hệ VLVH là một bộ phận của công tác quản lý cán bộ, chiến sỹ CAND nhằm hoàn thiện nhân cách người cán bộ Công an theo mục tiêu đào tạo; giáo dục học viên ý thức tự giác tự quản trong học tập và rèn luyện; nâng cao chất lượng và hiệu qủa đào tạo; xây dựng nền nếp sinh hoạt, học tập, lễ tiết, tác phong chính quy theo Điều lệnh CAND. Điều 12 Thông tư số 16/2010/TT-BCA(X11) ngày 26/05/2011 của Bộ trưởng Bộ Công an Quy định về công tác quản lý học viên hệ VLVH mở tại Công an đơn vị, địa phương xác định, hệ thống tổ chức trong công tác quản lý học viên hệ VLVH gồm: Hiệu trưởng trường đào tạo; Thủ trưởng Công an đơn vị, địa phương nơi chủ trì mở lớp; Phòng QLĐT hệ VLVH; TTHL và bồi duỡng nghiệp vụ; Giáo viên; Cán bộ quản lý lớp học (hoặc gọi là chủ nhiệm lớp); Ban chỉ huy lớp học. Như vậy, quản lý học viên hệ VLVH là trách nhiệm chung của Trường Đại học CSND và Công an các đơn vị, địa phương, trong đó có trách nhiệm của đội ngũ giảng viên các Khoa, Bộ môn trong suốt quá trình giảng dạy. Tuy nhiên, thời gian qua, vẫn còn một số giảng viên lên lớp hệ VLVH chưa thực sự chú ý đến việc thực hiện vai trò quản lý học viên, điển hình như chưa thường xuyên kiểm tra quân số học tập của lớp học trước khi ký xác nhận vào sổ theo dõi giảng dạy, học tập, có trường hợp giảng viên ký xác nhận sau khi kết thúc môn học hoặc kết thúc đợt giảng. Việc quản lý, chấm bài kiểm tra điều kiện, thống kê điểm kiểm tra điều kiện thiếu chính xác. Một số giảng viên lên lớp không nắm được số lượng sinh viên nghỉ học, Ban chỉ huy lớp ghi vào sổ theo dõi giảng dạy, học tập không chính xác nhưng vẫn ký xác nhận vào sổ, nhiều trường hợp phát hiện học viên vi phạm nội quy kỷ luật học tập như: Làm việc riêng trong giờ học, vắng học không lý do, nghe điện thoại trong lớp, ngủ gật… nhưng với tâm lý nể nang, đùn đẩy trách nhiệm quản lý lớp cho Công an địa phương và ban cán sự lớp nên đã không ghi nhận và xử lý. Do đó, để phát huy vai trò của giảng viên trong tổ chức thực hiện công tác quản lý học viên hệ VLVH trong thời gian tới, cần phải làm tốt những mặt công tác sau:
Thứ nhất, giảng viên phải nắm tình hình, đặc điểm lớp học trước khi lên lớp giảng. Đặc điểm của học viên các lớp hệ VLVH là đa dạng về lứa tuổi, chuyên môn, kinh nghiệm công tác nên bên cạnh việc chuẩn bị kỹ về nội dung bài giảng, giảng viên luôn phải có đầy đủ thông tin về lớp học, bằng cách thông qua giáo viên chủ nhiệm đang quản lý lớp. Việc trao đổi với giáo viên chủ nhiệm được thực hiện bằng nhiều hình thức như gặp trực tiếp hoặc qua điện thoại để nắm tình hình lớp về số lượng thực học, thái độ khi học, trung bình độ tuổi của học viên, thậm chí đặc thù vùng miền. Nếu có sự chuẩn bị tốt về các nội dung trên,  giảng viên không chỉ thuận lợi trong dạy học mà còn góp phần vào công tác quản lý lớp tại Công an đơn vị, địa phương.
Thứ hai, nghiêm túc trong theo dõi và quản lý quân số học tập. Để nâng cao chất lượng đào tạo các lớp hệ VLVH không chỉ đòi hỏi nâng cao chất lượng giảng viên mà còn phải đặt ra yêu cầu cao về tính tổ chức, kỷ luật của học viên trong quá trình học tập, đặc biệt với thực trạng học viên hay viện lý do giải quyết công tác đột xuất của đơn vị nên vắng học nhiều. Bên cạnh các học viên vắng vì giải quyết công tác và có các lý do chính đáng khác, thì không ít học viên tự ý vắng học không lý do hay có nêu lý do nhưng không được xác nhận của cơ quan, đơn vị. Họ nghĩ rằng, tâm lý giảng viên khi dạy các lớp dạng này hay dễ dãi, xuề xoa nên tự ý nghỉ học nhưng cuối cùng vẫn có đủ điều kiện dự thi. Do đó, muốn đảm bảo chất lượng đào tạo hệ VLHV, ngoài việc nâng cao chất lượng giảng viên thì học viên cần phải đảm bảo đúng thời lượng học tập ở lớp, nhằm tạo điều kiện cho việc tiếp thu, nghiên cứu nội dung bài giảng đạt hiệu quả cao nhất. Để đáp ứng yêu cầu này, các giảng viên cần thực hiện nghiêm túc việc tham gia quản lý lớp, bằng cách xây dựng Sổ theo dõi tình hình lớp học (do Khoa quản lý) và phối hợp với Phòng QLĐT hệ VLVH, chủ nhiệm lớp (TTHL và BDNV) cùng thực hiện. Cụ thể:
- Các Khoa, Bộ môn yêu cầu giảng viên trong từng buổi giảng phải nắm tình hình lớp, nhất là quân số và thái độ học tập của học viên, ghi nhận vào sổ và có Ban cán sự lớp xác nhận.
- Các Khoa, Bộ môn quán triệt cho giảng viên lên lớp phải kiểm tra chặt chẽ số sinh viên vắng học trước khi nhận xét và ký xác nhận vào sổ theo dõi giảng dạy, học tập (mỗi buổi học giảng viên dành 15 phút để kiểm tra quân số học tập). Cần tổ chức nghiêm túc việc kiểm tra điều kiện dự thi học phần để đảm bảo thực chất khách quan kết quả học tập của sinh viên, tránh tình trạng xem nhẹ việc kiểm tra điều kiện dẫn tới đánh giá kết quả thi học phần của sinh viên thiếu khách quan, chính xác. Thông qua đó, giảng viên có thể nắm được quân số lớp học.
- Trong quá trình giảng dạy, giảng viên phải tiếp xúc và trao đổi với đồng chủ nhiệm tại Công an địa phương đó để nắm thêm về lớp học và thông báo tình hình lớp kịp thời.
- Khi thực hiện dạy xong môn học, giáo vụ khoa, bộ môn tổng hợp trên cơ sở báo cáo của các giảng viên, sau đó làm báo cáo bằng văn bản tình hình lớp, trong đó đánh giá chung, đánh giá cụ thể và xác nhận các trường hợp học viên không đủ điều kiện dự thi, nêu rõ lý do. Báo cáo này Khoa, Bộ môn gửi cho phòng QLĐT hệ VLVH biết theo dõi.
Thứ ba, linh hoạt trong quan hệ phối hợp giữa giảng viên với cán bộ quản lý lớp (Phòng QLĐT hệ VLVH và TTHL & BDNV). Việc phối hợp nắm tình hình hay thông báo tình hình lớp học cho cán bộ quản lý lớp, nhất là cán bộ quản lý lớp của TTHL và BDNV Công an các đơn vị, địa phương phải thực hiện đều đặn, thường xuyên, trong đó, chú trọng nắm tình hình về thái độ, quân số lớp học một cách linh hoạt, mềm dẻo, tránh tạo tâm lý ức chế cho học viên. Khi ghi nhận phải có thông báo công khai cho lớp để họ tự đánh giá về tinh thần, thái độ học tập của những học viên không nghiêm túc. Kịp thời báo cho cán bộ quản lý lớp về các trường hợp học viên vi phạm giờ giấc, điều lệnh để chấn chỉnh theo quy định.
Đào tạo, quản lý, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chiến sĩ là nhiệm vụ thường xuyên, đòi hỏi sự quan tâm sâu sắc của các cấp lãnh đạo Bộ Công an, Tổng cục Xây dựng lực lượng CAND, Trường Đại học CSND và Công an các đơn vị, địa phương. Tuy nhiên, để hoàn thành tốt nhiệm vụ đó, bên cạnh những nỗ lực của Trường Đại học CSND và Công an các đơn vị, địa phương thì vai trò của đội ngũ giảng viên đứng lớp là vô cùng quan trọng. Do đó, mỗi giảng viên cần nắm vững và thực hiện nghiêm túc chức năng, nhiệm vụ của mình trong quá trình giảng dạy, chủ động phối hợp chặt chẽ với các chủ thể quản lý khác nhằm nâng cao chất lượng đào tạo hệ VLVH, góp phần xây dựng lực lượng CAND các tỉnh, thành phía Nam cách mạng, chính quy tinh nhuệ, đáp ứng yêu cầu công tác Công an trong tình hình mới.

Tác giả bài viết: Đào Trần Hoàng Lê