Rss Feed

Tìm hiểu quy định về tha từ trước thời hạn có điểu kiện trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Đăng lúc: Thứ sáu - 15/06/2018 13:55 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
Ngày 20/6/2017 Quốc hội khóa XIV đã ban hành Luật số 12/2017/QH14 về việc sửa đổi, bổ sung BLHS năm 2015, so với BLHS năm 1999 thì BLHS năm 2015 bổ sung nhiều quy định mới về hình phạt tù. Tha tù trước thời hạn có điều kiện là quy định mới trong BLHS năm 2015. Do tha tù trước thời hạn có điều kiện là một biện pháp áp dụng trong thi hành án phạt tù lần đầu tiên được quy định trong pháp luật hình sự Việt Nam nên đòi hỏi phải có sự thay đổi nhận thức trong thi hành án phạt tù.
        Trước khi có quy định về tha tù trước thời hạn có điều kiện, nhà nước ta đã có rất nhiều chính sách để khuyến khích phạm nhân học tập, cải tạo tiến bộ. Một trong những chính sách thể hiện bản chất nhân đạo sâu sắc của Đảng, nhà nước ta áp dụng đối với phạm nhân đó là chính sách đặc xá tha tù trước thời hạn cho phạm nhân. Ngày 21/7/2007, Quốc hội khóa XII đã ban hành Luật Đặc xá số 07/2007/QH12 có hiệu lực từ ngày 01/3/2008. Đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt1.
        Từ năm 2008 đến nay, có 82.398 người được đặc xá, trong đó phần lớn đã ổn định cuộc sống, không vi phạm pháp luật và tái phạm tội[1] [2]. Công tác đặc xá tha tù trước thời hạn phục vụ tốt yêu cầu chính trị, pháp luật, nghiệp vụ. Hầu hết người được tha tù trước thời hạn đều cố gắng hòa nhập cộng đồng và trở thành người có ích cho xã hội. Nhưng vẫn còn một số người không chịu tiếp tục phấn đấu, rèn luyện dẫn đến tái phạm tội. Dư luận xã hội còn một bộ phận có ý kiến chưa đồng thuận với việc tha trước thời hạn cho phạm nhân mà không có điều kiện, chế định pháp lý ràng buộc nên tính nghiêm minh của luật pháp bị hạn chế. Do đó, thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện là biện pháp có tính nhân văn và hiệu quả hơn. Khi áp dụng biện pháp này người bị kết án phạt tù có điều kiện sớm tái hòa nhập cộng đồng, hạn chế vi phạm pháp luật và tái phạm tội.
        Tha tù trước thời hạn là một biện pháp cho phép trả tự do cho người bị kết án phạt tù nhằm sớm trở về với cộng đồng để sửa chữa lỗi lầm dưới sự giúp đỡ và giám sát của gia đình, chính quyền địa phương. Đây là biện pháp trong thi hành án phạt tù được nhiều nước trên thế giới áp dụng, kể cả các nước phát triển (Mỹ, Canada, Anh, Hà Lan...) và các nước đang phát triển (Thái Lan, Malaysia...) dưới nhiều hình thức và điều kiện khác nhau với tên gọi là Tạm tha. Theo đó, người đang chấp hành án phạt tù được đưa ra khỏi nơi giam giữ trước thời hạn để tái hòa nhập cộng đồng, nhưng phải tuân thủ một số điều kiện do cơ quan có thẩm quyền xác định trong một thời gian nhất định gọi là thời gian thử thách. Nếu trong thời gian thử thách mà người phạm tội vi phạm các điều kiện đặt ra thì tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền có thể thay đổi điều kiện thử thách hoặc có thể buộc họ phải chấp hành tiếp thời hạn chấp hành hình phạt tù còn lại trong trại giam. Đây là điểm khác biệt giữa tha tù trước thời hạn có điều kiện với quy định về đặc xá.
        Như vậy, về bản chất pháp lý người được tha tù trước thời hạn có điều kiện vẫn là người đang chấp hành án, chỉ thay đổi hình thức từ chấp hành án trong các cơ sở giam giữ sang chấp hành tại cộng đồng xã hội. Người được tha tù trước thời hạn có điều kiện phải thực hiện các nghĩa vụ trong thời gian thử thách.
        1. Về điểu kiện tha tù trước thời hạn Tại khoản 1, điều 66 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định người đang chấp hành hình phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau:
        - Phạm tội lần đầu: Theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao có giải thích như sau “Phạm tội lần đầu là từ trước đến nay chưa phạm tội lần nào. Nếu trước đó đã phạm tội và bị kết án, nhưng đã được xóa án tích hoặc chưa bị kết án, nhưng đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa bị kết án, chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự nay bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong cùng lần phạm tội sau, thì không được coi là phạm tội lần đầu”3;
       - Có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt: Đó là những phạm nhân chấp hành nghiêm túc nội quy trại giam, tích cực học tập, cải tạo theo 4 tiêu chuẩn thi đua chấp hành án phạt tù được quy định trong Thông tư số 40/2011/TT-BCA ngày 27/6/2011 của Bộ trưởng Bộ Công an. Căn cứ vào tiêu chuẩn thi đua chấp hành án phạt tù, kết quả chấp hành án phạt tù hàng năm của phạm nhân phải được xếp loại Khá hoặc Tốt;
       - Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên: Theo quy định của Bộ luật hình sự tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 03 năm tù đến 07 năm tù. Như vậy những phạm nhân có mức án trên 3 năm tù muốn được hưởng chế độ tha tù trước thời hạn có điều kiện thì trước đó họ phải được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù;
       - Có nơi cư trú rõ ràng: Theo quy định của Luật cư trú xác định “Nơi cư trú của công dân là chỗ ở hợp pháp mà người đó thường xuyên sinh sống. Nơi cư trú của công dân là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú... Chỗ ở hợp pháp có thể thuộc quyền sở hữu, sử dụng của công dân hoặc được cơ quan, tổ chức, cá nhân cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ theo quy định của pháp luật... Trường hợp không xác định được nơi cư trú của công dân theo quy định tại khoản 1 Điều này, thì nơi cư trú của công dân là nơi người đó đang sinh sống và có xác nhận của Công an xã, phường, thị trấn”[3].
        Việc xác định nơi cư trú rõ ràng của người bị kết án khi tha tù trước thời hạn có điều kiện giúp thuận lợi cho việc quản lý, giám sát người bị kết án trong quá trình chấp hành thời gian thử thách;
       - Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
       - Đã chấp hành được ít nhất một phần hai mức thời hạn tù đối với hình phạt tù có thời hạn hoặc ít nhất 15 năm đối với hình phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
        Trường hợp đặc biệt, người phạm tội là thương binh, bệnh binh, thân nhân gia đình liệt sỹ, gia đình có công với cách mạng, người đủ 70 tuổi trở lên, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi thì thời gian chấp hành ít nhất là một phần ba hình phạt tù có thời hạn hoặc ít nhất 12 năm đối với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
        2. Những trường hợp không được tha tù trước thời hạn có điểu kiện
        Tại điều 66 BLHS năm 2015 cũng quy định không áp dụng chế độ tha tù trước thời hạn có điều kiện đối với người bị kết án phạt tù thuộc một trong các trường hợp sau đây:
       - Người bị kết án về tội xâm phạm an ninh quốc gia; tội khủng bố; tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh hoặc người bị kết án từ 10 năm tù trở lên đối với tội cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm của con người; 07 năm tù trở lên đối với các tội cướp tài sản, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản và sản xuất trái phép, mua bán trái phép, chiếm đoạt chất ma túy;
       - Người bị kết án tử hình được ân giảm xuống tù chung thân.
        3. 
Quyển và nghĩa vụ của người được tha tù trước thời hạn có điểu kiện
        Người được tha tù trước thời hạn có điều kiện khi trở về địa phương sinh sống sẽ được hưởng các quyền và thực hiện các nghĩa vụ sau đây:
       - Về quyền của người được tha tù trước thời hạn có điều kiện: Người được tha tù trước thời hạn có điều kiện được hưởng các quyền cơ bản của công dân (trừ những quyền mà Tòa án đã hạn chế hoặc tước bỏ trong bản án đã tuyên đối với từng người và các nội dung trong quy định bắt buộc đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện); Người được tha tù trước thời hạn có điều kiện đã chấp hành được một phần hai thời gian thử thách và có nhiều tiến bộ thì có thể được xem xét rút ngắn thời gian thử thách.
        - Về nghĩa vụ của người được tha tù trước thời hạn có điều kiện (Những quy định bắt buộc đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện): Sau khi được tha tù trước thời hạn có điều kiện phải trình diện ngay Ủy ban nhân dân, Công an xã, phường, thị trấn nơi về cư trú và đăng ký tạm trú, thường trú theo quy định của Luật cư trú; thực hiện cam kết của mình về tuân thủ pháp luật và các quy định về tha tù trước thời hạn có điều kiện; chấp hành nghiêm chỉnh quy định của địa phương, nội quy, quy chế nơi cư trú, làm việc. Không thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Chấp hành nghiêm các quy định về quản lý, giám sát và giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; bị hạn chế quyền tự do cư trú. Trường hợp nếu có lý do chính đáng cần phải đi khỏi nơi cư trú thì phải xin phép và được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền. Phải có mặt theo yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao quản lý giám sát, giáo dục. Chịu sự quản lý, giám sát, giáo dục của Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện nơi cư trú và người được cơ quan có thẩm quyền phân công quản lý, giáo dục; định kỳ 03 tháng phải báo cáo bằng văn bản việc chấp hành các quy định đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện, có xác nhận của người được giao quản lý, giám sát với Ủy ban nhân dân cấp xã được giao quản lý, giám sát, giáo dục và cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện; bị cấm tham gia các tổ chức chính trị, cấm đảm nhiệm chức vụ, quyền hạn, không được thực hiện quyền bầu cử, ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp và quyền bầu cử, ứng cử đại biểu Quốc hội.
        4. Cơ chế tổ chức quản lý, giám sát người được tha tù trước thời hạn có điều kiện
        Cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an là đầu mối giúp Bộ trưởng Bộ Công an thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tha tù trước thời hạn có điều kiện. Giám đốc Công an cấp tỉnh có trách nhiệm quản lý nhà nước về tha tù trước thời hạn có điều kiện ở địa phương và tham mưu cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo công tác quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện ở địa phương.
        Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh giúp Giám đốc Công an cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo công tác quản lý, theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra công tác quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; tiếp nhận quyết định và lập danh sách người được tha tù trước thời hạn có điều kiện để theo dõi chỉ đạo chung; đề nghị
        Tòa án nhân dân cùng cấp xem xét, quyết định rút ngắn thời gian thử thách đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện có nhiều tiến bộ; quyết định truy nã và chỉ đạo tổ chức truy bắt người được tha tù trước thời hạn có điều kiện trốn.
        Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện giúp Trưởng Công an cấp huyện tổ chức quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện về cư trú tại địa phương; theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra Công an cấp xã trong việc tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; cử cán bộ theo dõi, dự các buổi kiểm điểm, nhận xét, đánh giá định kỳ hoặc đột xuất quá trình chấp hành thời hạn thử thách của người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; lập hồ sơ báo cáo cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh xét, đề nghị Tòa án nhân dân cùng cấp xem xét, quyết định rút ngắn thời gian thử thách đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện có nhiều tiến bộ; cấp giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù khi người được tha tù trước thời hạn có điều kiện chấp hành xong thời gian thử thách; đề nghị Tòa án nhân dân cấp tỉnh hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện trong trường hợp người được tha tù trước thời hạn có điều kiện trốn hoặc vi phạm pháp luật bị xử lý hình sự hoặc vi phạm các quy định bắt buộc đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện, người được tha tù trước thời hạn chết; tổ chức đưa người có quyết định hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện đến cơ sở giam giữ tiếp tục chấp hành thời hạn phạt tù còn lại.
        Tổ chức trực tiếp quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện là Ủy ban nhân dân cấp xã. Ủy ban nhân dân cấp xã phân công người quản lý, giám sát, giáo dục và yêu cầu người được tha tù trước thời hạn có điều kiện thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật; triệu tập người được tha tù trước thời hạn có điều kiện trong trường hợp cần thiết; cấp giấy khi ra khỏi nơi cư trú cho người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; định kỳ nhận xét, đánh giá quá trình chấp hành thời hạn thử thách, lưu hồ sơ và gửi cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện để lưu hồ sơ phạm nhân; xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
        Công an cấp xã tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện nhiệm vụ quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; xây dựng quy chế phối hợp với các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội tại địa phương để quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; lập hồ sơ và xây dựng kế hoạch cụ thể quản lý, giám sát và giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện kể từ khi tiếp nhận đến khi họ chấp hành xong thời gian thử thách và chấp hành xong án phạt tù; đề xuất cử người quản lý, giám sát và giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; kịp thời áp dụng các biện pháp quản lý, giáo dục khi phát hiện người được tha tù trước thời hạn có điều kiện có hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm các quy định bắt buộc đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
        Lực lượng Công an các cấp được áp dụng các biện pháp nghiệp vụ theo quy định của pháp luật để quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
        Gia đình người được tha tù trước thời hạn có điều kiện quản lý, giáo dục, động viên, giúp đỡ người được tha tù trước thời hạn có điều kiện chấp hành đúng các quy định của pháp luật, các quy định bắt buộc đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; phối hợp với chính quyền địa phương tiếp nhận, quản lý và giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; kịp thời phát hiện, thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan chức năng về biểu hiện, hành vi vi phạm pháp luật của người được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
        Các tổ chức đoàn thể và cá nhân tham gia quản lý, giám sát và giáo dục, giúp đỡ người được tha tù trước thời hạn có điều kiện phối hợp với chính quyền, gia đình quản lý, tư vấn, giáo dục người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; tạo điều kiện, giúp đỡ người được tha tù trước thời hạn có điều kiện chấp hành nghiêm các quy định về tha tù trước thời hạn có điều kiện, tạo công ăn việc làm, ổn định cuộc sống và trở thành người có ích cho xã hội.
        Tóm lại, quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về tha tù trước thời hạn có điều kiện là sự thể chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và nhà nước ta áp dụng đối với người phạm tội nhằm khuyến khích phạm nhân tích cực cải tạo tiến bộ để sớm trở về hòa nhập với cộng đồng, trở thành người có ích cho xã hội. Tuy nhiên, để tổ chức triển khai qui định tha tù trước thời hạn có điều kiện vào trong thực tế đạt được hiệu quả, đòi hỏi các cơ quan chức năng có liên quan cần phải nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật Thi hành án Hình sự cho phù hợp với Bộ luật hình sự năm 2015 và tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành và chỉ đạo thực hiện việc tha tù trước thời hạn có điều kiện. Đồng thời phải kiện toàn tổ chức, bộ máy, bố trí đơn vị, cán bộ chuyên trách thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện.
        ------------------------           
        Tài liệu tham khảo
        1. Báo cáo tổng kết công tác quản lý giam giữ, giáo dục phạm nhân của Tổng cục Cảnh sát THAHS&HTTP từ năm 2008 đến 2016.
        2. Bộ trưởng Bộ Công an (2011), Thông tư số 40/2011/TT-BCA.
       3. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2006), Luật cư trú.
       4. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2008), Luật Đặc xá.
       5. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2015), Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.
        6. Tòa án nhân dân tối cao (2007), Văn bản số 01/2007/GĐ-TANDTC giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ của Tòa án nhân dân tối cao.

[1] Khoản 1, điêu 3 Luật Đặc xá.
[2] Báo cáo tổng kết công tác quản lý giam giữ phạm nhân từ năm 2008 đến năm 2016 của Tổng cục Cảnh sát THAHS&HTTP.
[3] Điều 4 Luật cư trú

Tác giả bài viết: Nguyễn Văn Lợi
Nguồn tin: *Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí KHGD CSND số 101 (3/2018)
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

 

Văn bản mới

Số: 991/BGDĐT-QLCL
Tên: (Về việc hướng dẫn thực hiện Quy chế thi THPT quốc gia và xét công nhận tốt nghiệp THPT năm 2018)

Ngày BH: (15/03/2018)

Số: Số: 430/QĐ-BCA-V19
Tên: (Ban hành Kế hoạch thực hiện dân chủ trong Công an nhân dân năm 2018)

Ngày BH: (29/01/2018)

Số: Số: 304/T48
Tên: (V/v khảo sát chất lượng đào tạo của Nhà trường)

Ngày BH: (14/03/2018)

Số: 13/2017/QH14
Tên: (Luật Cảnh vệ)

Ngày BH: (20/06/2017)

Số: Chỉ thị số 13-CT/TW
Tên: (Về tăng cường sự lãnh đạo của đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng)

Ngày BH: (12/01/2017)

Số: Thông tư 49/2017/TT-BCA
Tên: (Quy định chi tiết chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự; thành phần, số người thực hiện nhiệm vụ khi giám định đối với trường hợp khám nghiệm tử thi, mổ tử thi và khai quật tử thi)

Ngày BH: (26/10/2017)

Số: Chỉ thị số 14-CT/TW
Tên: (Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng)

Ngày BH: (19/07/2017)

Số: 1884/QyĐ-T48
Tên: (Quy định về văn hóa ứng xử của cán bộ, giảng viên, công nhân viên và sinh viên Trường Đại học CSND)

Ngày BH: (13/10/2017)

Số: 27/2017/TT-BCA
Tên: (Quy định về quy tắc ứng xử của Công an nhân dân)

Ngày BH: (22/08/2017)

Số: 124/2015/NĐ-CP
Tên: (NGHỊ ĐỊNH SỐ 185/2013/NĐ-CP NGÀY 15 THÁNG 11 NĂM 2013)

Ngày BH: (15/11/2013)