Rss Feed

Menu

Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh
Bông Hồng Xanh
tap chi

Thống kê

  • Đang truy cập: 35
  • Khách viếng thăm: 32
  • Máy chủ tìm kiếm: 3
  • Hôm nay: 5502
  • Tháng hiện tại: 131405
  • Tổng lượt truy cập: 2106015

Phẩm chất của người thầy

Đăng lúc: Thứ bảy - 02/04/2016 20:06 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
      Trong những năm qua, nền giáo dục Việt Nam có những bước phát triển và đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và đổi mới đất nước. Nhưng đồng thời, nền giáo dục đang ẩn chứa rất nhiều yếu kém, bất cập, mà Đại hội IX, X đến Đại hội XI của Đảng đã nêu rất đậm nét. Một trong những hạn chế đó là: “Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên còn nhiều bất cập, đạo đức và năng lực của một bộ phận còn thấp”1.
      Theo Kết luận của Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI thì đến nay, giáo dục và đào tạo nước ta vẫn chưa thực sự là quốc sách hàng đầu để làm động lực quan trọng nhất cho sự phát triển. Nhiều hạn chế, yếu kém của giáo dục và đào tạo đã được nêu từ Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII vẫn chưa được khắc phục cơ bản, có mặt nặng nề hơn. Chính vì vậy mà đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đang trở thành một yêu cầu khách quan và cấp bách của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở nước ta trong giai đoạn hiện nay2.
      Để góp phần vào công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo ở nước ta hiện nay, một trong những nhân tố không thể thiếu đó là người Thầy. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tập trung phân tích những phẩm chất mà người Thầy cần phải có với hy vọng sẽ thúc đẩy sự phát triển nhân cách và phẩm chất của người Thầy lên một tầm cao mới, xây dựng được một đội ngũ nhà giáo thật sự tâm huyết với nghề.
      Như chúng ta đã biết, nghề giáo được coi là một trong những nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Nhiệm vụ thầy giáo rất vẻ vang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục. Không có giáo dục thì nói gì đến kinh tế, văn hóa”. Vì thế, Đảng và Nhà nước ta đã xác định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, đã và đang làm những gì có thể đối với Ngành Giáo dục bởi tầm quan trọng và ý nghĩa lớn lao của ngành đặc thù này đối với sự phát triển trong hiện tại cũng như tương lai của xã hội và đất nước. Sứ mệnh “trồng người” là hết sức thiêng liêng, cao quý nhưng cũng hết sức nặng nề được đặt lên vai người thầy. Do đó, người Thầy cần phải có những phẩm chất sau:
      Người Thầy phải luôn gương mẫu trong học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, tấm gương sáng cho học trò noi theo, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thời đại trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước trước tình hình mới, đặc biệt là trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ hiện nay. Chính vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu, những người hoạt động trong lĩnh vực giáo dục không được bằng lòng với kiến thức đã có. Người nói: “Giáo viên cũng phải tiến bộ cho kịp thời đại thì mới làm được nhiệm vụ, chớ tự mãn cho mình giỏi rồi thì dừng lại mà dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, tự đào thải mình trước”.
      Người Thầy cần phải hội tụ đủ ba phẩm chất không thể tách rời, đó là tâm, tài và đức. Người Thầy phảicó cái “Tâm”, đối với nghề giáo là một yêu cầu quan trọng không thể thiếu được. Tâm ở đây là tâm huyết với nghề, người Thầy có tâm huyết với nghề mới có hứng thú, say mê chăm chút từng bài giảng, từng nội dung tiết giảng; mới thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu, chỉnh lý, bổ sung nội dung và phương pháp giảng dạy để đem lại hiệu quả cao nhất cho người học - đó là tình yêu. Người Thầy có tình yêu trong công việc là đủ cho họ trở thành người giáo viên tốt, phải được biểu hiện thành những hành động cụ thể sau:
      Một là, phải yêu nghề dạy học, biết hi sinh vì lợi ích tương lai, vì học sinh thân yêu.
      Hai là, luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm với nghề nghiệp, luôn cảm thấy hạnh phúc khi được phân công lên lớp.
      Ba là, luôn tìm tòi, học hỏi, sáng tạo để đem lại chất lượng cao nhất khi giảng dạy, luôn suy nghĩ về nội dung, phương pháp giảng, về thái độ tiếp nhận bài học của sinh viên để tự đổi mới.
      Bốn là, nhiệt tình trong xây dựng đơn vị; góp ý chân thành, giúp đỡ đồng nghiệp; luôn có ý thức tiếp thu ý kiến đóng góp của mọi người đối với bản thân.
     Người Thầy phải có “Tài”, thể hiện tài năng trí tuệ và khả năng nghiệp vụ sư phạm. Tài năng trí tuệ sẽ giúp cho người dạy có kiến thức chuyên môn vững và nhuần nhuyễn nội dung giảng dạy, có khả năng phát hiện vấn đề và bổ sung vào nội dung bài giảng. Khả năng nghiệp vụ sư phạm thể hiện ở việc áp dụng các phương pháp giảng dạy kết hợp với sử dụng thuần thục công nghệ thông tin để phục vụ công tác giảng dạy; khả năng trình bày và xử lý các tình huống sư phạm trong quá trình giảng dạy. Kết hợp được giữa nội dung và phương pháp sẽ làm cho bài giảng thêm phong phú, sinh động, hấp dẫn và có hiệu quả cao, làm cho người học hứng thú, say mê, tránh nhàm chán, từ đó chủ động, tích cực nghiên cứu, tìm hiểu trong học tập. Để thỏa mãn các điều đó, người Thầy phải hội tụ đủ các năng lực sau đây:
      Thứ nhất, có năng lực về tri thức và tầm hiểu biết. Đây là năng lực trụ cột của năng lực sư phạm, là điều kiện để giảng dạy, “biết mười dạy một”. Ngày nay, người học không nhất nhất cái gì cũng tuân thủ, phục tùng thầy vô điều kiện. Họ được tiếp cận rất nhiều thông tin, hiểu biết rất nhiều, là thầy, phải chinh phục trò bằng kiến thức sâu rộng của mình, điều đó còn có tác dụng tạo uy tín cho người Thầy.
      Thứ hai, có năng lực chế biến tài liệu học tập từ chương trình khung. Thầy giáo phải gia công về mặt sư phạm đối với tài liệu học tập cho phù hợp với đặc điểm từng lớp học, đối tượng, chuyên ngành đào tạo. Thực trạng cho thấy, vẫn còn nhiều giáo án trong tình trạng “chết”, không được bổ sung cập nhật, giáo án sử dụng chung cho tất cả các hệ học. Cho nên, người Thầy giỏi là người Thầy hiểu học sinh, đặt mình vào vị trí người học để chế biến, trình bày tài liệu đúng với đối tượng. Người Thầy có khả năng phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa được kiến thức, thấy được cái gì là cơ bản nhất và mối quan hệ với cái thứ yếu. Ngoài ra, người Thầy phải có sự sáng tạo trong cung cấp kiến thức cho người học, bên cạnh kiến thức tinh tế và chính xác, đòi hỏi phải liên hệ được nhiều mặt giữa kiến thức cũ và mới, kiến thức bộ môn này với bộ môn khác, liên hệ thực tiễn gắn với từng chuyên ngành đào tạo.
      Thứ ba, có năng lực dạy học tốt. Năng lực dạy tốt ở đây bao gồm năng lực truyền đạt kiến thức, năng lực thực hành và năng lực quản lý, điều khiển lớp học. Người Thầy tốt không chỉ truyền kiến thức cho người học mà có nhiệm vụ tổ chức và điều khiển hoạt động của họ, hướng họ đi tìm kiếm và lĩnh hội tri thức. Chính vì vậy, người Thầy phải nắm vững và sử dụng hợp lý các phương pháp dạy học tiên tiến; rèn luyện năng lực ngôn ngữ để truyền đạt kiến thức rõ ràng, dễ hiểu, vừa sức.
Người Thầy phải có “Đức”, đây là yêu cầu không thể thiếu đối với mỗi giảng viên. Có Tâm, có Tài cũng chưa là người Thầy tốt. Bác Hồ đã từng nói: “Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức là người vô dụng”. Đến nay, càng quan trọng đối với lĩnh vực giáo dục, để tạo ra nhân cách người học thì trước hết người Thầy phải biết thuyết phục học sinh bằng chính nhân cách của mình.
      Muốn xây dựng được nhân cách cho người học, người Thầy trước hết phải có “Đức” thể hiện ở đạo đức, ở lối sống cao đẹp của mình. Đạo đức của người Thầy thể hiện ở sự hi sinh vô bờ bến “tất cả vì học sinh”, giúp đỡ người học một cách chân thành, không vụ lợi, không phân biệt đối xử, giúp đỡ trong hỗ trợ kiến thức phải đến nơi đến chốn; giúp đỡ không có nghĩa là cho điểm cao, dễ dãi đối với người học trong học tập. Còn lối sống cao đẹp của người Thầy thể hiện trong việc dũng cảm đấu tranh chống tiêu cực, chống gian lận trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục đào tạo. Tóm lại, người Thầy phải có thế giới quan khoa học đúng đắn, có định hướng thái độ, hành vi ứng xử trước các vấn đề về thế giới tự nhiên, thực tiễn xã hội nghề nghiệp; phải đổi mới, sáng tạo trong dạy học trước vô vàn kiến thức, nguồn tài nguyên khoa học kỹ thuật vô tận; say mê, bền bỉ, cần cù, nghiêm túc và sáng tạo trong lao động sư phạm. Ngoài ra, người Thầy cũng cần phải cương quyết đấu tranh loại trừ những biểu hiện chạy theo thành tích, xúc phạm đến nhân cách và thân thể học sinh, hoặc tự đánh mất mình, làm ảnh hưởng chung đến uy tín của đồng nghiệp, mất lòng tin của xã hội. Đặc biệt, nhà giáo phải không ngừng nêu cao đạo đức, tác phong gương mẫu, thương yêu, gần gũi học sinh, gắn bó, đoàn kết với đồng nghiệp, thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Điều đó đòi hỏi người Thầy phải hội đủ tinh thần không ngừng học tập, trau dồi kiến thứcvà phẩm chất “tâm”, “tài” và “đức”.
Tác giả bài viết: ThS. Nguyễn Khắc Chiến - Phó Trưởng Bộ môn Toán – Tin học , T48; Nguyễn Thu Hồng - Giảng viên Bộ môn Toán – Tin học, T48
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc