Rss Feed

Menu

Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh
Bông Hồng Xanh
40 năm
tap chi

Thống kê

  • Đang truy cập: 68
  • Hôm nay: 6076
  • Tháng hiện tại: 110845
  • Tổng lượt truy cập: 1758350

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

Đăng lúc: Thứ sáu - 12/08/2016 14:06 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
       Khi nói đến vấn đề đạo đức là nói đến ý thức xã hội, ý thức con người được hình thành trong tiến trình lịch sử, nên giáo dục đạo đức trong gia đình  và trong  xã hội luôn  có mối quan hệ chặt chẽ với nhau để hình thành đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam, đó là lòng yêu nước, tình đoàn kết gắn bó, ý thức tự lực tự cường, thông minh và sáng tạo,… Đạo đức truyền thống đó gắn với nhân tố con người, chế độ và thời đại, nhất là trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH). Đạo đức cách mạng là kết tinh của đạo đức truyền thống, kết quả định hướng của cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN) thông  qua nền  giáo dục mới mang lại.
       Trong các bài nói chuyện, bài viết của Hồ Chí Minh như: “Lênin và các dân tộc Phương Đông - tháng 7 năm 1924”; “Trả lời các nhà báo nước ngoài - tháng 1 năm 1946”;“Thư gửi đồng bào Nam Bộ - tháng 6 năm 1946”; “Cần kiệm liêm chính - tháng 6 năm 1949”, “Đạo đức cách mạng tháng 2 năm 1958; “Bài nói chuyện tại lớp chỉnh huấn khóa II của Bộ Công an - ngày 16 tháng 5 năm 1959”; “Bài nói chuyện tại Đại hội lần thứ III của Đoàn thanh niên Lao động Việt Nam - ngày 24 tháng 3 năm 1961”... Hồ Chí Minh đã nêu khá rõ quan điểm của mình về đạo đức cách mạng để định hướng cho con người Việt Nam rèn luyện mình, quan điểm của Người có sự kế thừa đạo đức truyền  thống,  sự kết tinh  trong  Đảng Cộng sản cầm quyền - người lãnh đạo mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, những nhà hoạt động cách mạng, những đảng viên và con người mới Việt Nam XHCN cũng như  những  tập thể được xây dựng  trong  quá  trình  vận  động, phát  triển  của cách mạng,… là cơ sở quan trọng để phát huy đạo đức truyền thống dân tộc theo tư tưởng đạo đức của Người. Chúng tôi xin được cùng trao đổi, viện dẫn những nghiên cứu xung quanh chủ đề Đạo đức cách mạng thể hiện qua các bài viết, bài nói chuyện của Hồ Chí Minh như sau:
       Thứ nhất, đạo đức cách mạng được kế thừa từ truyền thống con Lạc, cháu Hồng “Ta phải nhận ra rằng, đã là con Lạc, cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc”. Đạo đức cách mạng ở đây chính là việc khi nước yên thì lo làm ăn, phát triển kinh tế - xã hội và khi có giặc ngoại bang xâm lược thì mọi người phải chung tay tranh đấu để bảo vệ Tổ quốc. Từ quan điểm trên, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Người luôn luôn quan tâm làm sao phải quy tụ được toàn thể dân tộc để thực hiện nhiệm vụ cách mạng. Trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Người khởi thảo tại Hội nghị thành lập Đảng, khi nói đến lực lượng cách mạng Hồ Chí Minh đã chỉ rõ Đảng phải thu phục tiểu tư sản, trí thức, trung nông về phía giai cấp vô sản, phải lợi dụng hoặc trung lập phú nông, tiểu địa chủ chưa ra mặt phản cách mạng để tiếp tục tạo nên sức mạnh của quần chúng.
       Thời kỳ sau cách mạng tháng Tám năm 1945, ở Nam Bộ thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta một lần nữa. Sự tồn vong của một Nhà nước non trẻ đòi hỏi nhân dân Nam Bộ phải đứng lên kháng chiến. Thư của Người gửi đồng bào Nam Bộ như một lời hiệu triệu tinh thần cách mạng của nhân  dân cả nước đứng lên chống Pháp. Hồ Chí Minh đã khẳng định, Nam Bộ là một  bộ phận  không thể tách rời trong lãnh thổ Việt Nam và kêu gọi mọi người phải có trách nhiệm bảo vệ lãnh thổ thiêng liêng ấy. Trong chuyến thăm Pháp, Người đã mời được nhiều Việt kiều là những nhà khoa học về nước phụng  sự Tổ quốc. Trong Di chúc của Người trước lúc đi xa, Người căn dặn Đảng, Nhà nước và Chính phủ chăm lo cho từng đối tượng trong xã hội, những lời căn dặn đó đã thể hiện đầy đủ đạo đức truyền thống Việt Nam.
       Thứ hai, đạo đức cách mạng gắn liền với Đảng Cộng sản cầm quyền, hiện thân của đạo đức cách mạng: “Đảng là đạo đức là văn minh”. Trong thời đại ngày nay, thế giới có nhiều thứ chủ nghĩa, nhưng chủ nghĩa để Đảng ta lấy làm kim chỉ Nam cho mọi hành động đó là Chủ nghĩa Mác - Lênin. Đảng là sự kết tinh cho cách mạng, cho thời đại, cho nhân dân lao động và cả dân tộc Việt Nam. Trước khi có Đảng, nhân dân ta đã trải qua hàng ngàn năm nô lệ, Đảng ra đời đã lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh giành chính quyền, thực hiện kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ giành thắng lợi đưa cả nước tiến lên xây dựng CNXH. Bản lĩnh cách mạng của Đảng được thể hiện qua các thời kỳ cách mạng, đó là đã đề ra được các Cương lĩnh cách mạng để lãnh đạo nhân dân ta thực hiện có hiệu quả, đưa đất nước tiến lên giành những thắng lợi mới. Từ những năm chín mươi của thế kỷ XX, khi các Đảng Cộng sản ở Đông Âu và Liên Xô thực hiện cải cách, mở cửa nhưng  không giữ được quyền lãnh đạo, thì ở Việt Nam - Đảng Cộng sản Việt Nam đã khởi xướng sự nghiệp đổi mới và lãnh đạo thực hiện thành công. Đảng Cộng sản Việt Nam được nhân dân tin tưởng, quý mến gọi là “Đảng ta”.
       Thứ ba, Hồ Chí Minh chỉ rõ đạo đức cách mạng bắt nguồn từ con người, có nhiều cá nhân tốt thì sẽ có những tập thể tốt, do đó Người rất quan tâm đến xây dựng đạo đức cách mạng cho người Việt Nam. Người cho rằng: “Đạo đức cách mạng là bất kỳ ở cương vị nào, bất kỳ làm công việc gì, đều không sợ khó, không sợ khổ, đều một lòng, một dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Người đặc biệt lưu ý vai trò, vị trí của người đảng viên “Đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào người đảng viên cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết. Nếu khi lợi ích của Đảng và lợi ích cá nhân mâu thuẫn với nhau, thì lợi ích cá nhân phải tuyệt đối phục tùng lợi ích của Đảng,...”, Người chỉ ra bốn đức tính của người cách mạng đó là “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”, “không dính líu gì với vòng danh lợi”. Để trở thành người có đạo đức cách mạng phải chống “lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãnh phí, tham ô,...” và “Khi cần, thì sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình không tiếc. Đó là biểu hiện rất rõ rệt, rất cao quý của đạo đức cách mạng”, người có đạo đức cách mạng phải quyết tâm suốt đời đấu tranh  cho Đảng, cho cách mạng, đặt lợi ích của Đảng của nhân dân lên trên hết. Người nêu những tấm gương đảng viên tiêu biểu để mọi người cần học tập và noi theo, đó là: Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Thị Minh Khai và nhiều đồng chí khác,... Hồ Chí Minh đã chỉ rõ tính hai mặt trong bản thân mỗi con người “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, cũng như đại thi hào Nguyễn Du cũng từng hướng thiện cho con người “Thiện căn ở tại lòng ta, chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”.
       Sinh thời trong các buổi lễ trọng đại của đất nước, ngày truyền thống của các lực lượng vũ trang và các đoàn thể, dù bận trăm công nghìn việc đại sự, quốc gia không đến dự được, Hồ Chí Minh đều gửi thư chúc mừng, mỗi bức thư, mỗi bài viết của Người đều thấm đượm tư tưởng nhân văn đạo đức Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh luôn tìm những câu từ sát với đối tượng để giáo huấn, mỗi lời giáo huấn đều thể hiện đạo đức cần có “viết để cho ai”, “viết để làm gì”,… Trong thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Bác Hồ viết: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, các dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”. Nhân dịp kỷ niệm Quân đội nhân dân Việt Nam tròn 20 tuổi (ngày 22/12/1964), Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và khen ngợi: “Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”. Trong thư gửi đồng chí Hoàng Mai - Giám đốc Sở Công an khu 12 vào tháng 3/1948, Bác đã dạy: “Tư cách người Công an Cách mạng là: Đối với tự mình phải cần, kiệm, liêm, chính. Đối với đồng sự phải thân ái, giúp đỡ. Đối với chính phủ phải tuyệt đối trung thành. Đối với nhân dân phải kính trọng, lễ phép. Đối với công việc phải tận tụy. Đối với địch phải cương quyết, khôn khéo”.
       Thứ tư, Hồ Chí Minh chú trọng xây dựng đạo đức cách mạng cho con người mới Việt Nam XHCN. Người chỉ rõ “Ở nước ta, đạo đức xã hội chủ nghĩa là cần kiệm xây dựng nhà nước. Mọi người thi đua học tập theo cách mạng xã hội chủ nghĩa, lao động theo xã hội chủ nghĩa, có đạo đức xã hội chủ nghĩa”. Người cho rằng để đi đến CNXH là một bước đường đầy chông gai và quá trình đó con người phải đấu tranh quyết liệt giữa cái cũ và cái mới, giữa cái thiện và cái ác, giữa tư tưởng cộng sản và tư tưởng cá nhân, “Tư tưởng cộng sản với tư tưởng cá nhân ví như lúa với cỏ dại. Lúa phải chăm bón rất rất khó nhọc mới tốt được. Cỏ dại không cần chăm sóc cũng mọc lu bù. Tư tưởng cộng sản phải rèn luyện gian khổ mới có được. Còn tư tưởng cá nhân thì cũng như cỏ dại, sinh sôi, nảy nở rất dễ”7. Xây dựng con người mới rất khó khăn, nên trong bài thơ Nghe tiếng giã gạo (Nhật ký trong tù) Hồ Chí Minh viết:
       “Gạo đem vào giã bao đau đớn. Gạo giã xong rồi trắng tựa bông. Sống ở trên đời người cũng vậy.
       Gian nan rèn luyện mới thành công”.
       Hồ Chí Minh luôn xác định “Nhân chi sơ, tính bổn thiện” và muốn có được con người mới với đầy đủ phẩm chất đạo đức thì cần giáo dục, cần rèn luyện như việc giã gạo. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức có giá trị rất lớn đối với sự nghiệp giáo dục hiện nay, bởi trong tình hình hiện tại khi mà những  biểu hiện suy thoái về đạo đức lối sống thấp hèn, chạy theo địa vị, danh vọng, tiền tài, bất chấp cả tình người, luân lý và pháp luật, xa rời giá trị  đạo đức truyền  thống  dân  tộc, lòng nhân ái, vị tha,… thì chúng ta thấy tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức vẫn giữ nguyên giá trị về lý luận và thực tiễn, đúng như đồng chí Lê Duẩn đã viết: Tư tưởng và đạo đức cao cả của Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng và nâng cao tâm hồn chúng ta. Ngọn cờ chói lọi của Người mãi mãi chỉ lối cho chúng ta tiến lên phía trước.
       Như vậy, trong tranh đấu giành độc lập cho dân tộc và xây dựng phát triển để Việt Nam sánh vai với các nước trên thế giới, Hồ Chí Minh luôn chú trọng việc xây dựng đạo đức cách mạng Việt Nam và chính Người là sự kết tinh tinh hoa dân tộc về đạo đức, đạo đức cách mạng Việt Nam, Người không chỉ là nhà  tư tưởng lỗi lạc, mà còn là lãnh tụ vô vàn kính yêu, người Thầy của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới, nhà báo Mỹ - Đâyvít Hanbơcstơn viết về Hồ Chí Minh khi Người đi xa: “… Hồ Chí Minh là một trong những nhân vật kỳ lạ của thời đại này – hơi giống Ganđi, hơi giống Lênin, hoàn toàn Việt Nam.
Tác giả bài viết: Võ Thị Hồng Hoa - Trường Đại học CSND
Nguồn tin: Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí KHGD CSND số 76 (tháng 5/2016)
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Ý kiến bạn đọc