Rss Feed

Những điểm mới trong quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội phạm liên quan đến xâm hại tình dục

Đăng lúc: Chủ nhật - 23/06/2019 21:23 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
         Nhóm các tội phạm liên quan đến xâm hại tình dục (XHTD) đã được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), do tính chất phức tạp và tình hình thực tế diễn biến của loại tội phạm này nên trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã thay đổi, bổ sung những quy định mới để làm cơ sở xử lý khi có hành vi phạm tội liên quan đến XHTD xảy ra. Tuy nhiên, do đây là những quy định mới nên trong thời gian tới các cơ quan chức năng liên quan cần ban hành văn bản hướng dẫn để đảm bảo tính thống nhất trong quá trình áp dụng.
        Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) gồm 03 phần, 26 chương, 426 điều luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018. Trong đó, các tội phạm liên quan đến XHTD được quy định 06 điều luật, cụ thể: Điều 141, Tội hiếp dâm; Điều 142, Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; Điều 143, Tội cưỡng dâm; Điều 144, Cưỡng dâm người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi; Điều 145, Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; Điều 146: Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi. So sánh với nội dung quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) thì số lượng điều luật quy định về các tội phạm liên quan đến XHTD là không thay đổi. Tuy nhiên, nội dung tại các điều luật quy định về tội phạm XHTD đã có sự thay đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tế tình hình diễn biến và tính chất của loại tội phạm này nhằm xử lý đúng người, đúng tội, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Cụ thể:
        Thứ nhất, thay đổi tên một số tội danh và cụ thể hóa một số nghĩa của một số cụm từ được quy định trong điều luật như Tội “Hiếp dâm người dưới 16 tuổi”1 thay thế tội “Hiếp dâm trẻ em”2; tội “Cưỡng dâm người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi3 thay thế tội “Cưỡng dâm trẻ em”4; tội “Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi”[1] thay thế tội “Giao cấu với trẻ em”[2]; tội “Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi”[3] thay thế tội “Dâm ô đối với trẻ em”[4]. Việc thay đổi này giúp thể hiện rõ hơn các dấu hiệu pháp lý của tội phạm (thể hiện ngay trong tên điều luật), đây là một trong những điều kiện thuận lợi giúp các cơ quan hành pháp, tư pháp điều tra xử lý đúng hành vi, đúng tội đảm bảo tính nghiêm minh, tính răn đe của pháp luật. Ngoài ra, Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) còn cụ thể hoá một số cụm từ khác như: “người đã thành niên” được thay bằng “người đủ 18 tuổi trở lên”; “nhiều người” được thay bằng “từ 02 người trở lên”; “nhiều lần” được thay bằng “từ 02 lần trở lên”; “gây tổn hại cho sức khoẻ của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật...” được thay bằng “gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khoẻ của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật...”; “hiếp dâm trẻ em” được thay bằng “dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ” hoặc “giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi”. Cùng với đó, cụm từ “cưỡng dâm trẻ em”, “giao cấu với trẻ em”, “dâm ô với trẻ em” cũng được khái niệm cụ thể để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và quá trình áp dụng của các cơ quan có thẩm quyền.
        Thứ hai, bổ sung thêm “hành vi quan hệ tình dục khác” vào mặt khách quan của tội phạm. Theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) thì yếu tố bắt buộc để chứng minh trong một số tội XHTD như: Tội hiếp dâm, cưỡng dâm là thực hiện việc “giao cấu” với nạn nhân. Tuy nhiên, trong thực tiễn hiện nay đã xuất hiện các hành vi quan hệ tình dục phi truyền thống như: Quan hệ tình dục qua đường hậu môn, quan hệ tình dục bằng miệng... Do vậy, ngoài hành vi “giao cấu” Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) bổ sung thêm hành vi “quan hệ tình dục khác” làm cơ sở để chứng minh tội phạm. Những hành vi quan hệ tình dục khác nêu trên đã được thừa nhận trong thực tiễn đời sống xã hội và trong quá trình đấu tranh phòng, chống tội phạm XHTD cũng bắt gặp nhưng chưa thể xử lý bởi thiếu quy định và vẫn cần có hướng dẫn cụ thể thế nào là hành vi quan hệ tình dục khác. Việc bổ sung thêm hành vi vào mặt khách quan của tội phạm giúp nâng cao tính bao quát, toàn diện, phát triển và đảm bảo sự phù hợp của các điều luật có liên quan được quy định trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tránh để loại tội phạm, loại bỏ hành vi “lách luật”, lợi dụng “kẽ hở” của pháp luật để thực hiện hành vi phạm tội.
        Thứ ba, mở rộng chủ thể thực hiện tội phạm XHTD và nạn nhân. Trong Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) những tội phạm XHTD được cấu thành bằng hành vi “giao cấu” như: Tội Hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em, tội cưỡng dâm, cưỡng dâm trẻ em... Mặc định được hiểu chủ thể thực hiện là nam giới; đồng thời, nữ giới chỉ có thể trở thành chủ thể của Tội hiếp dâm trong trường hợp đồng phạm với vai trò người giúp sức. Tuy nhiên, với Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) do công nhận các hành vi quan hệ tình dục khác trong mặt khách quan của tội phạm nên chủ thể của tội phạm XHTD có thể là nam giới hoặc nữ giới. Ngoài mở rộng chủ thể thực hiện hành vi XHTD thì việc mở rộng đối tượng là nạn nhân của tội phạm XHTD cũng xuất phát từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm hiện nay cũng như đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp và phòng ngừa tội phạm.
        Thứ tư, thay đổi khung hình phạt đối với các hành vi phạm các tội thuộc nhóm tội phạm liên quan đến xâm hại tình dục chẳng hạn: Đối với tội “Hiếp dâm”[5] so với Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã thêm trường hợp bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm khi hành vi hiếp dâm gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân từ 11% đến 45%; thêm trường hợp bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân khi hành vi hiếp dâm gây thương tích cho nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân từ 46% trở lên. Việc thay đổi khung hình phạt đối với các tội danh thuộc nhóm tội phạm XHTD đảm bảo khung hình phạt tương ứng với hậu quả do hành vi phạm tội, qua đó đảm bảo tính nghiêm minh, chính xác, tính răn đe của pháp luật.
        Trong thời gian tới, để áp dụng tốt các quy định của pháp luật hình sự về tội phạm XHTD trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử các hành vi phạm tội có liên quan đến XHTD, các cơ quan chức năng có liên quan cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện thống nhất các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội phạm XHTD. Như đã trình bày ở phần trên, nội dung quy định của pháp luật hình sự về tội phạm XHTD hiện nay đã có những thay đổi như: Thay đổi tên điều luật, mở rộng chủ thể thực hiện tội phạm và nạn nhân, bổ sung hành vi vào mặt khách quan của tội phạm, thay đổi khung hình phạt... Cho nên, các đơn vị chức năng có liên quan gồm: Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp cần chủ động phối hợp nghiên cứu, ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn áp dụng thống nhất một số điều của Bộ luật hình sự về tội phạm XHTD. Chẳng hạn, hướng dẫn thống nhất về nội hàm của cụm từ “hành vi quan hệ tình dục khác"... Đây là một hành vi mới được bổ sung vào mặt khách quan của các tội thuộc nhóm tội phạm XHTD, khi triển khai áp dụng những quy định này vào thực tế công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm chắc chắn sẽ có những vướng mắc, những điểm chưa thống nhất, chưa tương đồng trong cách hiểu giữa các Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng ở từng cấp, từng địa phương. Chính vì thế, cần quy định hướng dẫn thống nhất về nội hàm của cụm từ “hành vi quan hệ tình dục khác". Thực hiện tốt vấn đề này sẽ giúp việc viện dẫn nội dung, áp dụng các điều luật quy định về tội phạm XHTD được chính xác, thống nhất ở tất cả các khâu của quá trình điều tra, truy tố, xét xử; thống nhất ở tất cả các cấp, các địa phương; thống nhất ở mỗi đơn vị trong hệ thống cơ quan hành pháp, tư pháp.
        Trên đây là một số vấn đề phân tích về những điểm quy định mới trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đối với tội phạm XHTD, xin trao đổi cùng các đồng chí.
        -----------------------
        Tài liệu tham khảo
        1. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2009), Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009).
        2. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2015), Bộ luật Tố tụng hình sự.
        3. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2017), Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017.
 

[1] Xem Điều 145 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
[2] Xem Điều 115 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009).
[3] Xem Điều 146 Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
[4] Xem Điều 116 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009).
[5] Xem Điều 111 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) và Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Tác giả bài viết: Phạm Long Hải – Trường Đại học CSND
Nguồn tin: Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí KHGD CSND số 113
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

 

Văn bản mới

Số: 01/QĐ-BCĐTW
Tên: (QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC BAN HÀNH PHƯƠNG ÁN TỔNG ĐIỀU TRA DÂN SỐ VÀ NHÀ Ở NĂM 2019)

Ngày BH: (14/08/2018)

Số: 772/QĐ-TTg
Tên: (QUYẾT ĐỊNH VỀ TỔ CHỨC TỔNG ĐIỀU TRA DÂN SỐ VÀ NHÀ Ở NĂM 2019)

Ngày BH: (25/06/2018)

Số: 491/QĐ-TTg
Tên: (Quyết định phê duyệt điều chỉnh chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất răn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050)

Ngày BH: (06/05/2018)

Số: 1250/QĐ-TTg
Tên: (Quyết định phê duyệt chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030)

Ngày BH: (30/07/2013)

Số: 582/QĐ-TTg
Tên: (Quyết định về việc phê duyệt đề án tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường do sử dụng túi ni lông khó phân hủy trong sinh hoạt đến năm 2020)

Ngày BH: (10/04/2013)

Số: 25/CT-TTg
Tên: (CHỈ THỊ VỀ MỘT SỐ NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP CẤP BÁCH VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG)

Ngày BH: (30/08/2016)

Số: 991/BGDĐT-QLCL
Tên: (Về việc hướng dẫn thực hiện Quy chế thi THPT quốc gia và xét công nhận tốt nghiệp THPT năm 2018)

Ngày BH: (14/03/2018)

Số: Số: 430/QĐ-BCA-V19
Tên: (Ban hành Kế hoạch thực hiện dân chủ trong Công an nhân dân năm 2018)

Ngày BH: (28/01/2018)

Số: Số: 304/T48
Tên: (V/v khảo sát chất lượng đào tạo của Nhà trường)

Ngày BH: (13/03/2018)

Số: 13/2017/QH14
Tên: (Luật Cảnh vệ)

Ngày BH: (19/06/2017)