Rss Feed

Menu

Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh
Bông Hồng Xanh
tap chi

Thống kê

  • Đang truy cập: 59
  • Hôm nay: 196
  • Tháng hiện tại: 120463
  • Tổng lượt truy cập: 2095073

Gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo sinh viên các chuyên ngành thuộc ngành Điều tra trinh sát tại Trường Đại học Cảnh sát nhân dân

Đăng lúc: Thứ tư - 05/04/2017 12:53 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
     Tại Trường Đại học CSND việc gắn kết lý luận và thực tiễn trong công tác đào tạo đã được đặt ra và thực hiện từ nhiều năm nay. Gần đây, tại Đại hội lần thứ XV của Đảng bộ Trường Đại học CSND xác định một trong các nhiệm vụ trọng tâm của công tác giáo dục - đào tạo giai đoạn 2015 - 2020 là “tiếp tục nâng cao chất lượng công tác dạy học và đổi mới mạnh nội dung, phương pháp giảng dạy”1 như vậy, việc đào tạo gắn với thực tiễn phải xuất phát đầu tiên ở góc độ người dạy học.
      Chủ trương đào tạo gắn kết lý luận với thức tiễn của Trường Đại học CSND là cụ thể hoá đường lối, chủ trương của Đảng ta về giáo dục - đào tạo, cụ thể: Ngày 04/11/2013 Ban chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, trong đó có nội dung “Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn”1; đến Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII Đảng ta tiếp tục khẳng định phương hướng, nhiệm vụ của công tác giáo dục - đào tạo là “Phấn đấu trong những năm tới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo”2. Thiết nghĩ nội hàm của các chỉ đạo trên thực chất là yêu cầu công tác đào tạo phải luôn gắn kết giữa lý luận với thực tiễn, đây là một nội dung đặc biệt quan trọng về công tác giáo dục - đào tạo trong tình hình hiện nay.
       Đứng trước yêu cầu công tác giáo dục và đào tạo phải gắn lý luận với thực tiễn, từ góc độ là người đang thực hiện công tác giảng dạy nghiệp vụ chuyên ngành thuộc ngành Điều tra trinh sát (ĐTTS) tại Trường Đại học CSND, chúng tôi có một số trao đổi về vấn đề này như sau:
       Thực trạng tình hình giảng dạy các môn nghiệp vụ chuyên ngành thuộc ngành ĐTTS ở Trường Đại học CSND nổi bật các vấn đề sau:
       Về ưu điểm: Với số lượng giảng viên 4 khoa chuyên ngành (Khoa Cảnh sát hình sự, Khoa Cảnh sát kinh tế, Khoa Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma tuý, Khoa Cảnh sát môi trường) chỉ có 50 đồng chí đảm nhận giảng dạy số lượng lớn sinh viên các hệ chính quy, liên thông, vừa làm vừa học. So với số môn học nghiệp vụ nhiều, lớp học, hệ học khác nhau nên việc đảm bảo chất lượng dạy học là sự cố gắng lớn của đội ngũ giảng viên nghiệp vụ, vì trung bình mỗi giảng viên dạy từ 300 đến 450 tiết trong một năm học bên cạnh việc phải hoàn thành các chỉ tiêu công tác khác. Có thể khẳng định nhiệm vụ chuyên môn của giảng viên các khoa thuộc ngành ĐTTS thời gian qua đã được tổ chức thực hiện nghiêm túc, có kết quả tốt; phần lớn sinh viên các chuyên ngành sau khi tốt nghiệp đã vận dụng và phát huy kiến thức phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm; công tác đào tạo bám sát theo những đổi mới phương pháp chung của ngành giáo dục, chấp hành đúng theo chương trình, quy chế về giáo dục - đào tạo. Nội dung giảng dạy từng bước được đổi mới theo thực tiễn công tác nghiệp vụ Công an. Tỷ lệ sinh viên chuyên ngành đạt khá giỏi hàng năm đều tăng từ 5 đến 7%. Khảo sát phản hồi từ Công an các địa phương phía Nam cho thấy cơ bản việc đào tạo sinh viên các chuyên ngành thuộc ngành ĐTTS đã có chất lượng tương đối cao, ví vụ: Công an các địa phương phía Nam đánh giá chất lượng sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Cảnh sát kinh tế từ khóa D06S đến D10S (giai đoạn đào tạo 1996 - 2005) có “26,2% vận dụng tốt những tri thức đã học được ở trường phục vụ cho công việc, 73,8% vận dụng tương đối tốt”4.
       Về hạn chế: Trong thời gian qua bên cạnh sự chuyển biến khá tích cực thì việc dạy học các môn nghiệp vụ ĐTTS vẫn còn một số hạn chế, cụ thể:
      Một là, còn một bộ phận nhỏ giảng viên chưa quan tâm nghiên cứu để đổi mới phương pháp dạy học, chưa biết phối kết hợp giữa các phương pháp giảng dạy gắn lý luận với thực tiễn nên nội dung bài giảng có phần tẻ nhạt, khô cứng, thiếu hơi thở của cuộc sống từ đó sinh viên thiếu thông tin về công tác thực tế.
       Hai là, giảng viên chưa quan tâm nhiều việc đào tạo cho sinh viên khả năng tư duy thông qua việc đổi mới phương pháp dạy học. Nội dung các môn học nghiệp vụ chuyên ngành đều có tính đặc thù, vì vậy phương pháp giảng dạy nếu chậm đổi mới thì sẽ dẫn đến nhàm chán, đơn điệu từ đó tăng sức ì trong tư duy của sinh viên. Một số giảng viên chủ yếu giảng dạy nghiệp vụ cho sinh viên theo dạng trình bày lại, các nội dung trong giáo trình mà chưa quan tâm dạy cho sinh viên khả năng tư duy giải quyết tình huống nghiệp vụ thực tế, theo hướng đào tạo kỹ năng nghề trên cơ sở vận dụng lý luận vào thực tiễn.
       Ba là, kiến thức thực tiễn của một số giảng viên còn yếu. Giảng dạy nghiệp vụ ngành ĐTTS đòi hỏi giảng viên phải có lượng kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn nhiều, vì chưa có nhiều kiến thức thực tiễn nên khi dạy giảng viên không có khả năng và không dám gợi mở, đi sâu vào vấn đề thực tiễn mà sinh viên quan tâm.
        Bốn là, điều kiện và phương tiện làm việc ảnh hưởng đến việc dạy các môn học của ngành ĐTTS. Giáo trình nghiệp vụ dùng cho các lớp hệ chính quy cơ bản đã đảm bảo nhưng tài liệu tham khảo, chuyên đề chuyên sâu phục vụ giảng dạy và học tập các môn nghiệp vụ vẫn chưa nhiều.
       Từ thực trạng nêu trên và đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình hiện nay, chúng tôi đề xuất một số giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu gắn kết lý luận với thực tiễn trong đào tạo sinh viên các chuyên ngành thuộc ngành điều tra trinh sát tại Trường Đại học CSND như sau:
       Thứ nhất, bồi dưỡng nâng cao kiến thức lý luận chung về giáo dục - đào tạo cho đội ngũ giảng viên đang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy các lớp chuyên ngành thuộc ngành ĐTTS xứng đáng với từng chức danh khoa học. Với đội ngũ giảng viên tại các Khoa Cảnh sát hình sự, Cảnh sát kinh tế, Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma tuý, Cảnh sát môi trường của Trường Đại học CSND là 50 giảng viên với 10 tiến sĩ, 26 thạc sĩ; trong đó có 1 Phó Giáo sư, 14 giảng viên chính (không tính 14 đồng chí đang luân chuyển địa phương). Đội ngũ này đang trực tiếp giảng dạy nghiệp vụ cho 4 chuyên ngành với hơn 200 sinh viên chính quy, hàng ngàn sinh viên các hệ khác hàng năm thì việc tiếp tục trang bị kiến thức lý luận cho đội ngũ giảng viên này là tất yếu phải đặt ra một cách thường xuyên. Do đó, việc bồi dưỡng quan điểm, chủ trương, quy định của Đảng, Nhà nước về giáo dục - đào tạo trong tình hình hiện nay cần đổi mới cách làm. Đổi mới tư duy cho giảng viên phải đi từ gốc rễ vấn đề đổi mới giáo dục-đào tạo. Không nên quan niệm rằng giảng viên nghiệp vụ chỉ cần giỏi về nghiệp vụ là đủ năng lực dạy học cho sinh viên chuyên ngành, hiểu như vậy là chưa phải hiểu rõ gốc của vấn đề đào tạo lý luận gắn kết với thực tiễn. Chúng ta phải bắt đầu bồi dưỡng lý luận từ cái gốc của vấn đề là phải đi từ nền tảng lý luận về đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của nhà nước về quan điểm giáo dục - đào tạo, về phòng, chống tội phạm tạo nên nền tảng cơ bản cho mỗi giảng viên; đồng thời gắn kết vào các buổi sinh hoạt chuyên môn nghiệp vụ chuyên ngành để tiếp tục bồi dưỡng. Có như vậy mới xứng đáng giảng viên chuyên ngành thuộc ngành ĐTTS “vừa hồng, vừa chuyên”.
       Thứ hai, cần phải đổi mới về công tác xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên giảng dạy nghiệp vụ điều tra trinh sát.
       Để đổi mới về công tác xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên giảng dạy nghiệp vụ ĐTTS một cách căn bản, toàn diện thì các giảng viên ngành ĐTTS phải bám sát các tiêu chí; phải tích cực trên các phương diện như: Học tập nâng cao trình độ, thực hiện nhiệm vụ khoa học, biên soạn tài liệu dạy học, viết bài tạp chí, tham gia hội thảo, đặc biệt phải tích luỹ kiến thức thực tiễn một cách thường xuyên. Trước mắt, cần chú ý kết hợp hài hòa giữa hai công tác đặc thù là “kết hợp giữa đi thực tế thu thập tài liệu, học hỏi kinh nghiệm với thường xuyên tham gia hoạt động sinh hoạt chuyên môn”. Kết hợp các yêu cầu nêu trên chính là xác định đến trách nhiệm của người dạy học. Đây cũng là yếu tố cần xem xét triệt để khi tính đến việc gắn kết lý luận với thực tiễn trong công tác đào tạo đối với ngành ĐTTS.
       Thứ ba, phải xác định việc cập nhật tình hình thực tiễn vào bài giảng là yêu cầu bắt buộc để đổi mới phương pháp giảng dạy nghiệp vụ theo hướng gắn kết lý luận với thực tiễn.
       Giảng dạy nghiệp vụ trinh sát phải đi từ nâng cao chất lượng, giảng viên phải là những người có kinh nghiệm giảng dạy và có kiến thức thực tiễn tốt. Để đạt được yêu cầu này thì hệ thống giáo trình, đề cương bài giảng phải có sự chỉnh lý kịp thời, khoa học. Giảng viên phải biết cách thiết lập kênh thông tin thu thập tình hình thực tế để nâng cao kiến thức thực tế, phải biết ghi nhận và dùng lý luận giải quyết các vấn đề đang vướng mắc trong công tác đấu tranh chống tội phạm. Không thể đổi mới phương pháp giảng dạy nghiệp vụ một cách hiệu quả trên nền tảng yếu về tính lý luận và thực tiễn trong bài giảng. Sự sinh động và hiệu quả của bài giảng phụ thuộc nhiều vào khâu chuẩn bị hồ sơ bài, vào tính cập nhật thường xuyên tình hình thực tiễn. Sinh viên sẽ chăm chú tiếp thu, mạnh dạn trao đổi với giảng viên khi thấy các nội dung đang học thiết thực hơn. Nếu không đảm bảo tính cập nhật thì bài giảng trở nên khô cứng, lý luận suông, lúc đó cho dù giảng viên có áp dụng vô số cách giảng thì cũng chỉ được xem là người có nhiều cách dạy chứ thông tin trong bài giảng không nhiều, không mới, không thực tế và tất nhiên chất lượng dạy và học trong trường hợp này sẽ không đạt yêu cầu, và như vậy không đảm bảo mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học.
       Để đảm bảo điều kiện này, theo chúng tôi giảng viên cần thực hiện đúng quy định của Bộ Công an về công tác thực tế thu thập kinh nghiệm, tài liệu thực tiễn. Song song đó giảng viên phải biết khai thác thông tin từ nhiều nguồn khác nhau nhưng cùng mục tiêu: Vận dụng lý luận và thực tiễn trong giảng dạy để đào tạo kỹ năng nghề cho sinh viên ngành ĐTTS.
       Thứ tư, các khoa chuyên ngành thuộc ngành ĐTTS phải xây dựng bộ tiêu chuẩn về số tiết cần áp dụng phương pháp song giảng “lý luận và thực tiễn” nhằm tăng cường kiến thức, kỹ năng nghề cho sinh viên.
       Song giảng “lý luận và thực tiễn” là phương pháp giảng dạy có 2 giảng viên đứng lớp (một là giảng viên khoa chuyên ngành, một là cán bộ có kinh nghiệm thực tế của công an địa phương). Căn cứ vào môn học, bài học, giảng viên phụ trách từ đó nêu ra số tiết cần thực hiện theo phương pháp song giảng. Vì trên cơ sở nội dung từng tiết học, từng khả năng giảng viên, hơn ai hết, Khoa chuyên ngành hiểu rõ lúc nào cần song giảng. Bộ tiêu chuẩn này là yêu cầu cho 2 giảng viên, trong đó nêu cụ thể những việc làm trước - trong - sau khi thực hiện song giảng. Thực hiện giải pháp này cần chú ý các vấn đề sau Tránh tính hình thức và sự “phân chia bài giảng” trên lớp; hai là, cần xem song giảng “lý luận và thực tế” chỉ là một trong các phương pháp dạy học có nhiều ưu điểm, không được xem nhẹ các phương pháp giảng dạy tích cực khác.
       Thứ năm, thiết lập và phát huy kênh cung cấp thông tin từ Công an các đơn vị, địa phương.
       Để gắn kết lý luận và thực tiễn trong đào tạo các chuyên ngành thuộc ngành ĐTTS tại Trường Đại học CSND cần thiết lập kênh cung cấp thông tin giữa Khoa Cảnh sát hình sự, Cảnh sát kinh tế, Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma tuý, Cảnh sát môi trường với các Cục nghiệp vụ (C45, C46, C47, C49) của Tổng cục CSND, với các Phòng nghiệp vụ (PC45, PC46, PC47, PC49) của Công an các địa phương.
       Hiện nay nhiều văn bản hướng dẫn nghiệp vụ do các Cục nghiệp vụ của Tổng cục CSND soạn thảo và triển khai đến từng đơn vị nghiệp vụ ở Công an các địa phương, các Cục nghiệp vụ này cũng là nơi tập trung tài liệu sơ kết, tổng kết về các phương pháp đấu tranh án điển hình của địa phương. Đây chính là nơi mà các giảng viên khai thác kinh nghiệm thực tế rất tốt. Tuy nhiên nhiều văn bản, báo cáo tổng kết các giảng viên có được thông qua mối quan hệ “đi xin” chứ không được cung cấp để là tài liệu dạy học. Do đó cần thiết lập kênh thông tin có tính thường xuyên để cập nhật nhanh và giúp giảng viên khai thác phục vụ dạy học hiệu quả hơn.
       Vể lâu dài cần phải tổ chức ký kết Quy chế quan hệ phối hợp toàn diện giữa các Khoa nghiệp vụ với các Cục, phòng nghiệp vụ (hiện nay đã bước đầu thực hiện đơn lẻ) để gắn kết lý luận và thực tiễn thường xuyên, hiệu quả hơn. Cụ thể như: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các khoa nghiệp vụ trong bồi dưỡng chuyên môn có tính chung như: công tác nghiệp vụ cơ bản, phương pháp trinh sát... định kỳ luân phiên cử các giảng viên có kinh nghiệm ở các khoa báo cáo chuyên đề, báo cáo kinh nghiệm thu thập được qua nghiên cứu thực tế. Tất nhiên các cách làm nêu trên cần đặt trong tổng thể chương trình phát triển chung của các khoa nghiệp vụ và không tác động đến các hoạt động khác.
Tác giả bài viết: Nguyễn Văn Chánh – Trường Đại học CSND.
Nguồn tin: Bài đã được đăng trên Tạp chí KHGD CSND số 86 - 02/2017
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc