Rss Feed

Menu

Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh
Bông Hồng Xanh
40 năm
tap chi

Thống kê

  • Đang truy cập: 69
  • Khách viếng thăm: 66
  • Máy chủ tìm kiếm: 3
  • Hôm nay: 6221
  • Tháng hiện tại: 136729
  • Tổng lượt truy cập: 1463727

Ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy tại Trường Đại học CSND

Đăng lúc: Thứ năm - 15/09/2016 21:37 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
       Ở nước ta, khái niệm Công nghệ thông tin (CNTT) được hiểu và định nghĩa trong Nghị quyết số 49/CP của Chính phủ ký ngày 04/08/1993: “Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đạchủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội”. Bản thân CNTT (IT - Information Technology) được hiểu là một thuật ngữ bao gồm tất cả các nhóm ngành công nghệ (sử dụng hệ thống máy tính, phần mềm, và mạng lưới internet) được sử dụng cho việc xử lý và phân phối dữ liệu, lưu trữ, trao đổi và sử dụng thông tin dưới tất cả các hình thức dữ liệu (dữ liệu kinh doanh, tin đàm thoại, hình ảnh, phim, các bài thuyết trình đa phương tiện, và các hình thức khác). Với những tính năng đó, thông qua các phần mềm và hệ thống các phương tiện kỹ thuật, CNTT đã và đang mang lại sự hỗ trợ vô cùng đắc lực cho việc dạy học và đổi mới phương pháp dạy học ở Việt Nam nói chung và tại Trường Đại học CSND nói riêng.
       Trong những năm qua, quán triệt các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới căn bản nền giáo dục, Trường Đại học CSND đã chủ động, mạnh dạn, tích cực trong việc đầu tư các điều kiện cần thiết cho việc nâng cao hiệu quả chất lượng đầu ra. Hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua CNTT ngày càng chuyển biến tích cực, hình thành nên một nền tảng và xu thế phát triển mới cho công tác dạy học tại Trường Đại học CSND. Tất cả giảng viên đều có ý thức và kỹ năng cơ bản trong việc đưa CNTT vào phục vụ cho công tác giảng dạy, từ khâu chuẩn bị giáo án đến khâu lên lớp cũng như sau khi lên lớp. Hình thức ứng dụng CNTT vào các phương pháp giảng dạy cũng ngày càng phong phú hơn, không chỉ trong từng phương pháp riêng lẻ mà còn trong quá trình kết hợp các phương pháp với nhau, góp phần tạo ra hệ thống các mô hình dạy và học hiện đại. Tuy nhiên quá trình đổi mới này vẫn đang gặp không ít những khó khăn, hạn chế như: Các hình thức ứng dụng CNTT vào dạy học chưa đa dạng, chủ yếu sử dụng các công cụ như Power Point và một số phần mềm phim ảnh để hỗ trợ minh họa cho bài giảng, thậm chí việc sử dụng trình chiếu đôi khi lại không đảm bảo tính khoa học và tính sư phạm; Các phương pháp dạy học hiện nay tuy đã có sự ứng dụng CNTT nhưng vẫn chỉ đang dừng lại ở mức độ cơ bản, chưa có sự đầu tư đột phá để phát huy cao những hiệu ứng của CNTT vào trong từng phương pháp giảng dạy cụ thể; Việc ứng dụng CNTT vào đổi mới phương pháp giảng dạy chưa trở thành một phong trào sôi nổi; Chưa có sự tiếp thu, kế thừa một cách rõ ràng về cách thức đổi mới phương pháp giảng dạy trên cơ sở ứng dụng CNTT từ các trường bạn... Thực trạng như vậy xuất phát từ một số nguyên nhân cơ bản như sau:
       - Một là, cơ sở vật chất còn hạn chế. Hệ thống mạng tuy đã được nâng cấp nhiều lần nhưng vẫn chưa thể cung ứng đủ cho nhu cầu truy cập của cán bộ cũng như sinh viên. Về điều này, 100% giảng viên và sinh viên cùng thống nhất chung một ý kiến. Trao đổi với cán bộ chuyên trách mạng của Trung tâm TTKH&TLGK được biết tốc độ truy cập mạng cao nhất hiện nay của Trường là 90Mbs (điều kiện lý tưởng khi chỉ có 01 người sử dụng), nhưng với tổng số khoảng 3000 cán bộ và sinh viên nếu cùng lúc sử dụng thì tốc độ truy cập mạng vào khoảng 30Kbs - một con số rất thấp, gần như kẹt mạng. Đó là chưa tính đến việc nhiều cá nhân sử dụng thêm các phần mềm hỗ trợ download để chiếm đường truyền và tải những file có dung lượng lớn (nhất là file video chuẩn HD) khiến nhiều người dùng khác bị nghẽn mạng khi truy cập, hoặc một số cá nhân khác lại sử dụng các bộ tiếp sóng gây xung đột mạng, dẫn đến hiện tượng mạng chập chờn, nghẽn mạng, thậm chí sập mạng.
      - Hai là, mặt bằng trình độ CNTT của đội ngũ giảng viên là chưa cao. Tuy trình độ tin học đều đạt B trở lên nhưng khảo sát thực tế về trình độ CNTT trên 249 giảng viên cho thấy nhiều giảng viên vẫn chưa nhận thức được chính xác thế nào là CNTT, chưa biết cách vận dụng các thành tựu CNTT vào dạy học, nhiều giảng viên cho rằng dùng Power Point để trình chiếu tất cả các nội dung chính là đã sử dụng tốt CNTT vào giảng dạy (60.95%). Số giảng viên có kiến thức cơ bản về CNTT là không cao, số giảng viên thích tìm tòi, nghiên cứu ứng dụng CNTT vào nâng cao chất lượng dạy học cũng rất ít, chỉ 8.2%.
       - Ba là, thiếu đi việc phát huy vai trò, khả năng của một số giảng viên có năng lực ứng dụng CNTT cao; chưa có một công trình khoa học nào cụ thể hoặc một cuộc thi nào về ứng dụng CNTT đổi mới phương pháp sư phạm.
       - Bốn là, giảng viên chưa có định hướng rõ ràng như thế nào là đổi mới phương pháp giảng dạy trên cơ sở ứng dụng CNTT. Không những vậy, hiện nay chưa có các tiêu chí cụ thể để đánh giá một bài giảng có ứng dụng tốt CNTT. Khi chưa có định hướng, thiếu cơ sở thực hiện thì giảng viên cũng chưa dám mạnh dạn đột phá trong lĩnh vực này.
Năm là, do đặc thù liên quan đến bảo mật tài liệu thuộc danh mục bí mật nhà nước nên việc ứng dụng CNTT vào các môn học (đặc biệt là các môn nghiệp vụ) bị hạn chế hơn ở nhiều khía cạnh. Nhiều mô hình dạy học tích cực được các trường ngoài ngành áp dụng rất tốt nhưng lại không thể áp dụng tại Trường Đại học CSND nên không thể khai thác tối đa những thuận lợi của CNTT vào quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy.
       Trước thực trạng như trên, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng đổi mới dạy học thông qua ứng dụng một cách mạnh mẽ CNTT, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và đào tạo tại Trường Đại học CSND, tác giả đề xuất một số giải pháp như sau:
       - Một là, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng CNTT. Đây là giải pháp cơ bản nhất mà Nhà trường cần quan tâm thực hiện càng sớm càng tốt, bởi lẽ chỉ với một môi trường mạng ổn định thì các hoạt động khai thác CNTT vào dạy và học mới đạt kết quả tốt. Để đạt được điều này cần xuất phát từ cả hai phía. Đối với Nhà trường, cần tiến hành đầu tư thêm tốc độ đường truyền để đáp ứng kịp thời nhu cầu của toàn trường, đồng thời ban hành các quy định cụ thể để quản lý chặt chẽ việc truy cập internet (nội dung truy cập, thời gian truy cập, lưu lượng truy cập); tăng cường các thông tin thời sự, học tập, giải trí của trang mạng nội bộ để thu hút sự truy cập của sinh viên. Đối với cán bộ và sinh viên, cần nâng cao hơn nữa ý thức về việc sử dụng mạng chung, cần tập trung khai thác internet để phục vụ học tập thay vì chỉ để giải trí như xem phim, tải phim, facebook... gây quá tải cho hệ thống mạng. Bên cạnh nâng cao chất lượng mạng, việc trang bị thêm một số phương tiện dạy học hiện đại cũng đang là xu hướng tất yếu trong tương lai để tiếp cận với các phương pháp dạy học hiện đại. Căn cứ vào điều kiện và đặc điểm của Trường Đại học CSND, trong thời gian tới, Nhà trường cần trang bị thêm một số bảng tương tác để từng bước áp dụng vào một số môn học cụ thể đòi hỏi có tính tương tác cao.
       - Hai là, nâng cao trình độ ứng dụng CNTT vào dạy học của giảng viên. Về cơ bản, đội ngũ giảng viên đã có nền tảng kiến thức về tin học khá tốt, do đó Nhà trường chỉ cần bồi dưỡng thêm một số kỹ năng CNTT cơ bản cần thiết cho việc phục vụ bài giảng của các giảng viên. Muốn vậy, Nhà trường có thể thông qua một số giảng viên có kỹ năng cao về ứng dụng CNTT trong dạy học (có thể giảng viên trong trường hoặc ngoài trường) để tập huấn cho đội ngũ giảng viên Nhà trường, trong đó chú trọng về phương pháp ứng dụng CNTT vào giảng dạy cho phù hợp với đặc thù của từng môn học, chuyên ngành học. Mặt khác, Nhà trường cần khuyến khích giảng viên đăng ký thực hiện các công trình nghiên cứu khoa học về cách thức ứng dụng CNTT vào đổi mới phương pháp giảng dạy, để phát hiện ra những phương pháp mới cũng như tìm ra những mô hình ứng dụng phù hợp với từng khả năng giảng viên, phù hợp với tính đặc thù của từng môn học. Ngoài ra, Nhà trường cũng cần phát động những cuộc thi ứng dụng CNTT vào đổi mới phương pháp dạy học để tạo khí thế và động lực sôi nổi trong giảng viên, thông qua đó cũng sẽ giúp nâng cao khả năng ứng dụng CNTT vào giảng dạy của toàn trường nói chung và của từng khoa, bộ môn nói riêng.
      - Ba là, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá bài giảng có ứng dụng tốt CNTT. Hiện nay, các giảng viên vẫn đang ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở nhiều mức độ khác nhau, đồng thời chưa có sự chuẩn hóa như thế nào là ứng dụng nhiều, như thế nào là còn hạn chế. Các thành viên hội đồng dạy giỏi cũng đánh giá theo cảm tính và kinh nghiệm bản thân. Vì vậy, bộ tiêu chí đánh giá bài giảng có ứng dụng tốt CNTT là hết sức cần thiết với các tiêu chí được cụ thể hóa như: giáo án trình chiếu đảm bảo tính sư phạm; bài giảng có sự tương tác với sinh viên thông qua việc sử dụng các phần mềm; sự nhuần nhuyễn trong các thao tác sử dụng đồ dùng dạy học như máy vi tính, bảng tương tác, laser point... của giảng viên; vai trò của sinh viên trong việc tiếp cận và tham gia vào bài giảng; khả năng tiếp cận thông tin trực tuyến để thu thập tài liệu phục vụ giảng dạy; khả năng truyền thông điện tử với người học trước, trong và sau khi thực hiện bài giảng...
      - Bốn là, tăng cường sử dụng các phần mềm hiện đại để hỗ trợ tích cực cho quá trình dạy học, vận dụng trò chơi sư phạm bằng CNTT. Các phần mềm như Articulate Presenter, Hot Potatoes, Edraw Mind Map... là những ứng dụng miễn phí rất phổ biến hiện nay có tác dụng bổ trợ cho việc xây dựng giáo án cũng như triển khai các phương pháp và hình thức dạy học. Bên cạnh đó, để tăng hứng thú cho sinh viên trong quá trình lĩnh hội tri thức, việc áp dụng các trò chơi sư phạm dựa trên CNTT vào quá trình dạy học cũng rất cần thiết, thông qua nhiều hình thức khác nhau như trò chơi ô chữ, Trò chơi ghép đôi, Trò chơi trả lời trắc nghiệm, Trò chơi câu hỏi ẩn, Trò chơi bản đồ tư duy...
      - Năm là, kết hợp E-learning với giảng dạy truyền thống. Với mỗi phương pháp đều có những ưu - nhược điểm khác nhau. E-learning giúp tạo ra một môi trường học tập giả định, cho phép sinh viên tự học, tự tìm kiếm tài liệu và tự nghiên cứu thông qua một hệ thống các câu hỏi, giáo án, chấm điểm. đã được thiết lập từ trước thông qua phần mềm và mạng máy tính. E-learning giúp sinh viên có được tính chủ động và tự lập trong học tập nhưng lại thiếu đi một môi trường giao tiếp xã hội giữa người với người để hoàn thiện nhân cách cũng như các kỹ năng mềm khác. Không những vậy, môi trường E-learning cũng không thể trả lời hết được mọi thắc mắc của sinh viên, khi đó vai trò người thầy truyền thống là thực sự cần thiết để lấp vào khoảng trống này. Với những ưu điểm của cách dạy học truyền thống và E-learning, chúng ta cần kết hợp tốt hai phương pháp này để có được một hiệu quả giảng dạy tốt hơn.

 
Tác giả bài viết: Nguyễn Xuân Nam – Trường Đại học CSND
Nguồn tin: Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí KHGD CSND số 78 (tháng 7/2016))
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn

Ý kiến bạn đọc