Rss Feed
Xây dựng phong cách người CAND bản lĩnh
Tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật
Bông Hồng Xanh
tap chi

Thống kê

  • Đang truy cập: 52
  • Khách viếng thăm: 50
  • Máy chủ tìm kiếm: 2
  • Hôm nay: 5113
  • Tháng hiện tại: 83022
  • Tổng lượt truy cập: 2427210

Trang bị kỹ năng nghe hiểu trong dạy học môn tiếng anh tại Trường Đại học Cảnh sát nhân dân

Đăng lúc: Thứ năm - 03/03/2016 09:43 - Người đăng bài viết: Tạp Chí
      1. Kỹ năng nghe trong học tập ngoại ngữ
      Trong học tập ngoại ngữ nói chung, học tiếng Anh nói riêng thì kỹ năng nghe được xem là kỹ năng khó nhất  và yếu nhất  đối với sinh viên Việt Nam. Khả năng nghe ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực ngôn ngữ của học viên. Thực tế việc giảng dạy và học tập tiếng Anh ở Trường Đại học CSND cho thấy khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của sinh viên còn hạn chế mà nguyên nhân chủ yếu là do sinh viên chưa được trang  bị kỹ năng nghe phù hợp. Vậy đâu là nguyên nhân sâu xa của vấn đề này và làm thế nào để cải thiện khả năng nghe cho sinh viên Trường Đại học CSND?
      Khi mới học một ngoại ngữ thì nói ngoại ngữ là khó, nhưng  dần  dần  thì trình  bày một  vấn đề bằng ngoại ngữ dễ hơn là nghe. Bởi vì nghe đòi hỏi thứ nhất là người nghe phải nắm được vấn đề người ta đang nói là gì. Thứ hai là người nghe  phải  hiểu  được, kể cả văn  hóa, truyền thống, tập tục của người nói. Vấn đề ở đây là khi người ta nói, mình phải hiểu được người ta nói gì, ý của họ ra sao,  sắc thái từng ý như thế nào. Khả năng hiểu được tất cả ý tứ của người nói phải qua thực tiễn sống, qua kinh nghiệm và qua cả sự hiểu biết về chuyên môn, vấn đề đang trao đổi. Người Việt Nam nói chung và sinh viên Trường Đại học Cảnh sát nhân dân nói riêng khi học tiếng Anh có những khó khăn chính như: Một là, người Anh nói rất nhanh, có trọng âm và chỉ nhấn vào trọng âm, lướt qua nhiều yếu tố. Họ có đặc thù là chỉ nhấn vào những trọng âm câu, tức là những  từ quan trọng nhất ở trong câu, những từ chuyển tải ý chính của người nói. Người nghe không nắm được cách nói đó thì nghe rất khó. Ngoài ra còn có các nét ngữ điệu khác như: luyến âm, đồng hóa âm. Hai là, lối tư duy của chúng ta khác, do đó, cách diễn đạt ý tưởng cũng khác với người Anh. Vì vậy, có thể xảy ra trường hợp dù biết tất cả các từ trong câu nhưng ta không  hiểu  được ý nghĩa của toàn câu. Ba là, tác động của tiếng mẹ đẻ, sự chuyển di hoặc sự can thiệp của tiếng mẹ đẻ. Khi học tiếng Anh, chúng ta vẫn phát âm những âm tiết của tiếng Anh theo âm của tiếng Việt, đến khi nghe người Anh nói thì chúng ta không nhận ra, đặc biệt là vấn đề trọng âm.
      2. Những khó khăn trong việc dạy và học kỹ năng nghe tiếng Anh tại Trường Đại học Cảnh sát nhân dân
      Thứ nhất, động cơ và thái độ học tập kỹ năng nghe của sinh viên chưa cao. Do sinh viên đã quen với cách học ở phổ thông, hầu hết việc học ngoại ngữ chỉ bó khung ở việc làm bài tập ngữ pháp nên khi vào học tại một môi trường mới, sinh viên không kịp điều chỉnh phương pháp học, do đó, hiệu quả không cao. Nhiều sinh viên ngồi nghe một cách thụ động, mang tâm lý đối phó vì sợ điểm danh. Bên cạnh đó, sinh viên chưa tìm ra được cho mình  một phương pháp học tiếng Anh nói chung, kỹ năng nghe nói riêng một cách khoa học; ý thức trao đổi, học hỏi nâng cao kiến thức còn kém; thời gian dành cho việc tự học còn ít.
     Thứ hai, sĩ số lớp học đông và mặt bằng kiến thức không đồng đều là một khó khăn đối với giảng viên trong việc tổ chức lớp học thực hành tiếng theo cặp, theo nhóm, hướng dẫn và theo dõi học tập nhằm đánh giá tiến bộ của sinh viên qua các tiết học. Hơn nữa, chính sự không đồng đều về trình độ ngay từ khi mới vào trường đã là nguyên nhân gây nên những khó khăn cho người học, kể cả những sinh viên có kiến thức nền tốt và những sinh viên có điểm xuất phát thấp.
     Thứ ba, giáo trình giảng dạy còn bộc lộ những hạn chế nhất định. Mặc dù giáo trình tiếng Anh cơ bản đang sử dụng trong giảng dạy và học tập tại Đại học CSND là giáo trình giao tiếp với đầy đủ 4 kỹ năng nghe-nói-đọc-viết, nhưng bài thi kết thúc học phần của tất cả các hệ đều chưa kiểm tra đầy đủ cả 4 kỹ năng. Điều đó cũng góp phần hạn chế sự ưu tiên rèn luyện đồng đều các kỹ năng của sinh viên, đặc biệt là kỹ năng nghe.
     Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường  còn nhiều khó khăn, chưa đáp ứng được điều kiện về phòng học và phương tiện dạy học môn nghe hiểu. 02 phòng LAP chuyên dùng cho học tiếng Anh chưa đáp ứng đầy đủ cho tất cả sinh viên các hệ đào tạo tại trường.
     3. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học kỹ năng nghe hiểu tiếng Anh
     3.1. Về phương pháp giảng dạy của giảng viên
     Với một lớp học có nhu cầu và đặc thù đa dạng đòi hỏi giảng viên phải áp dụng những phương pháp giảng dạy linh hoạt, thích hợp với phương châm lấy người học làm trung tâm.
     - Trong một lớp học có trình độ tiếng Anh khác nhau, giảng viên cần đánh giá được sự khác nhau  đó và có thể phân lớp học thành các nhóm nhỏ (pairwork, groupwork) nhằm khuyến khích việc sự dụng ngôn ngữ của sinh viên, sự sáng tạo, đóng góp ý kiến của họ, áp dụng những phương  pháp  dạy khác nhau  tùy theo từng lớp, từng hệ học, từng đối tượng, tùng hoàn cảnh cụ thể nhằm đáp ứng yêu cầu của người học một cách hiệu quả.
     - Để lớp học trở nên vui nhộn và tạo hứng khởi cho người học, giảng viên nên thiết kế một số hoạt động hoặc trò chơi. Trên thực tế giảng dạy thực hành tiếng cho thấy sinh viên rất tích cực, nhiệt tình tham gia vào các trò chơi và các hoạt động trong lớp. Hoạt động này hỗ trợ tích cực cho quá trình học tiếng Anh của họ.
     - Luôn tạo ra môi trường học tập thoải mái, an toàn cho sinh viên. Giảng viên cần động viên kịp thời bằng những cách khen ngợi khi sinh viên có câu trả lời đúng để động viên, kích thích sinh viên có đủ tự tin và thoải mái đưa ra ý kiến của mình. Giảng viên cần đánh giá cao những nỗ lực phát biểu của cá nhân, việc tự tin thể hiện ý tưởng trước đám đông hoặc tranh  luận ý kiến với những  bạn học khác trong lớp. Mọi câu trả lời đều được tôn trọng và chấp nhận.
     - Động viên và tạo điều kiện để sinh viên có thể thực hành  tiếng ngoài lớp học.  Ở  các nước  nói  tiếng  Anh  như: Anh, Úc, Mỹ,... người học tiếng Anh có môi trường ngôn ngữ để sử dụng tiếng Anh, có nhiều cơ hội để thực hành tiếng. Người học có thể nói chuyện, nghe đài, đọc báo, xem phim bằng tiếng Anh hoặc sống và sinh hoạt trực tiếp với người bản xứ như trong một gia đình thì việc sự dụng ngôn ngữ là hết sức tự nhiên. Tuy nhiên, ở một đất nước khi tiếng Anh là một ngoại ngữ như Việt Nam, đặc biệt là ở Trường Đại học Cảnh sát nhân dân thì việc thực hành tiếng Anh ngoài giờ học là rất khó. Để khắc phục khó khăn này, giảng viên phải linh động, sáng tạo trong việc thiết kế và đưa ra những bài tập hoặc hoạt động thực hành tiếng Anh ngoài lớp học mang tính chất bắt buộc hoặc là một phần trong đánh giá kết quả học tập của sinh viên.
     3.2. Phương pháp luyện nghe hiệu quả cho sinh viên
     3.2.1 Nghe thụ động:
     - “Tắm ngôn ngữ”. Đây chính là phương  pháp  cứ nghe  mà  không  cần hiểu. Học viên có thể nghe khi ở nhà một mình hay đang ở nơi công cộng khi đang làm việc gì đó mà không cần tập trung cao độ, mỗi bài có thể dài từ 1 đến 5 phút, cứ lặp đi lặp lại mãi. Công việc tắm ngôn ngữ này rất quan trọng, vì cho ta nghe đúng từng âm của một ngôn ngữ lạ. Lúc này chúng ta nghe chỉ là để làm quen với đôi tai, sau một thời gian khi tai chúng ta bắt được các âm của tiếng Anh và thấy rằng âm ấy rất dễ nghe, nhưng hoàn toàn khác với âm Việt.
     - Nghe với hình ảnh động. Nếu có thời gian, học viên nên xem một số tin tức bằng tiếng Anh. Đương nhiên một điều cần lưu ý là không nên nghe các chương trình tiếng Anh của đài Việt Nam, ít ra là ở giai đoạn đầu vì phần lớn xướng ngôn viên của Việt Nam đều nói rất gần với âm Việt, vì thế sau này khi nghe tiếng Anh chuẩn của người bản xứ người nghe lại phải học lại một lần nữa. Các hình ảnh kèm theo giúp chúng ta hiểu được ít nhiều nội dung bản tin mà không cần phải “dịch” từ câu từng chữ của xướng ngôn viên.
     3.2.2 Nghe chủ động:
     Với phương pháp này, sinh viên có thể  luyện nghe  nhiều  lần  các bản  tin trên mạng Internet, nghe lại một số bài đã từng nghe trong giai đoạn “tắm ngôn ngữ”, những  bài  nghe  trong  các giáo trình tiếng Anh hay có thể học hát tiếng Anh và hát theo trong khi nghe.
     3.3 Một số kỹ thuật cụ thể giúp rèn luyện kĩ năng nghe hiệu quả
     3.3.1. Kỹ thuật nghe trọng âm
     Cách nghe của người Anh  là nghe trọng  âm, tức là nghe những  từ quan trọng trong câu. Vậy qui trình hiểu một thông điệp qua nghe có hai bước:
     -  Nắm  bắt  những  từ  có trọng  âm trong câu.
     - Ghép nghĩa của các từ có trọng âm ấy lại với nhau để đoán nghĩa cả câu.
     Hai bước này xảy ra trong tích tắc. Vì thế ngay từ đầu sinh viên phải luyện tập một cách kiên trì, nếu không thì sẽ quay lại thói quen là nghe từng từ. Trong thực tiễn giao tiếp, sinh viên thấy có hai khó khăn: Một là người Anh nói rất nhanh; hai là không phải người Anh sẽ nhấn mạnh vào những trọng âm câu thật to và thật mạnh, mà họ nói tự nhiên hơn, nghĩa là có nhấn mạnh nhưng không dằn mạnh và trọng âm.
Kiểu nghe trọng âm này giúp sinh viên giảm nhẹ gánh nặng phải nghe những từ không quan  trọng  trong  câu, đặc biệt những câu có trọng âm tương phản, tức là người nói chỉ nhấn mạnh vào yếu tố mới xuất hiện. Với những trọng âm nghe được kết hợp với văn cảnh, tình huống giao tiếp, sinh viên có thể hiểu được nội dung thông điệp. Trong môi trường bản ngữ, điều kiện xã hội giúp người học rất nhiều trong việc xây dựng và nâng cao năng lực tiếng Anh qua nghe. Tuy nhiên, khi chúng ta ở trong môi rường phi bản ngữ thì năng lực này rất khó được tạo dựng. Cũng chính vì thế chỉ có học đúng phương pháp mới giúp người học thành công.
     3.3.2. Nghe lấy thông tin
     Khi nghe tiếng Anh, ý chính của câu thể hiện bằng những từ quan trọng có trọng âm trong câu. Đấy là ở cấp độ câu, nhưng khi ghép các câu vào trong một đoạn  thì  không  phải  câu nào  cũng là chính. Chỉ có những câu quan trọng mới mang nghĩa chính. Khó hơn thế nữa là có những thông điệp phải tổng hợp ý nghĩa của tất cả các câu trong đó mới toát lên được ý chính. Đây chính là kỹ năng khó trong nghe hiểu. Người học cần phải xác định mục đích rõ ràng khi luyện nghe và phải tìm kiếm kỹ thuật thích hợp để đáp ứng yêu cầu của mình.
     3.3.3. Nghe lấy thông tin chi tiết
     Sau những ý chính, người nghe phải có những ý phát triển ý chính, đó là các ý hỗ trợ. Mối quan hệ giữa ý chính và ý hỗ trợ rất khăng khít nên người nghe phải nắm bắt được ý chính thì mới nắm bắt được các ý hỗ trợ. Trong các ý hỗ trợ có những ý quan trọng và những ý ít quan trọng. Khi hiểu được, người nghe rất chủ động và tự tin, còn nếu không hiểu thì rất bị động và lúng túng. Sinh viên nghe nhiều lần, nghe trong ngữ cảnh sẽ tạo cho họ phản xạ tốt. Một cách lý tưởng khi nghe là sinh viên cần nghe được và nhớ tất cả những ý hỗ trợ và ý chính. Điều này đòi hỏi sinh viên phải khổ công rèn luyện năng lực nghe, nắm bắt các ý phụ trợ cho một ý chính. Để thực hiện qui trình nghe một cách đầy đủ, sinh viên cần đáp ứng những tiêu chí sau:
     - Nhanh chóng phát hiện chủ đề nghe. Nắm bắt được chủ đề thì sinh viên nghe một cách chủ động hơn.
     - Phải có kiến thức nền tốt về chủ đề sẽ nghe vì kiến thức nền tạo điều kiện cho sinh viên một năng lực hiểu cao.
     - Có phản xạ nhanh, phát hiện các ý chính và ý hỗ trợ, thông qua luyện tập. Thường khi luyện nghe, sinh viên thực hiện theo ba bước: phát hiện chủ đề, lấy ý chính, lấy những thông tin chi tiết.
     3.3.4. Nghe lấy nghững thông tin cần thiết
     Trong sinh hoạt thường ngày, có nhiều trường hợp chúng ta nghe theo yêu cầu của riêng mình, tức là chỉ nghe những thông tin mình  đang tìm kiếm. Trong khi nghe, người nghe phải phát hiện được chủ đề, đó là bước đầu tiên của qui trình nghe. Nhưng sau đó phải đặt cho mình một mục đích: Ta đang nghe cái gì? Vậy là sẽ có những thông tin ta không cần nghe. Như vậy nguyên tắc chung là người nghe chỉ nghe những thông tin có liên quan đến mục đích nghe của mình, bỏ qua tất cả các thông tin khác. Một yếu tố giúp người nghe làm điều này là những từ có tính chất báo hiệu, đây là những đầu mối để nắm bắt thông tin mình cần đến.
     Người học có thể luyện tập bằng cách khi máy phát ra một từ tiếng Anh, trong đầu người nghe hiện ra một chữ tương ứng. Khi máy phát ra cả câu, người nghe cũng hình dung ra cả câu đó như thế nào. Dần dần người nghe có được khả năng là nghe hình dung được mặt chữ thì dễ hơn là nghe để nhớ. Do đó khi người học nghe câu gì thì hình dung được ra câu, rối từ đó nắm bắt được ngữ nghĩa.
     3.3.5. Nhìn thấy những điều mình nghe Để nghe có hiệu quả, người nghe phải xây dựng được hình ảnh ở trong đầu. Khi nghe, người nghe không phải lúc nào cũng có thể nắm được tất cả các từ trong câu vì nhiều lý do. Nhưng yêu cầu của hoạt động này là người nghe phải nắm được tất cả các sự kiện mà người nói đề cập đến. Trước hết, điều quan trọng trong khi nghe là người nghe phải mường tượng ra được hình ảnh mà người nói đề cập đến. Hay nói cách khác, người nghe phải “nhìn thấy được những điều ta nghe”. Nếu làm được như vậy, người nghe mới dễ nhớ và nhớ một cách hệ thống. Kỹ thuật này giúp người nghe  nhận  diện  được ngữ cảnh, nắm bắt được tình huống, và nhờ đó phán đoán được các từ quan trọng để hiểu được toàn bộ thông điệp.
     Hy vọng những kinh nghiệm và chia sẻ trên đây của tác giả sẽ giúp sinh viên Đại học CSND tìm ra được phương pháp học nghe tiếng Anh hiệu quả, góp phần nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh của bản thân, nhằm đáp ứng tốt hơn đòi hỏi của ngành trong tình hình mới.

 
Tác giả bài viết: Trung tá, ThS. Tạ Đức - Giám đốc Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học, Trường Đại học CSND
Nguồn tin: *Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí KHGD CSND số 67 (tháng 10/2015)
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Ý kiến bạn đọc

 

Văn bản mới

Số: 13/2017/QH14
Tên: (Luật Cảnh vệ)

Ngày BH: (19/06/2017)

Số: Chỉ thị số 13-CT/TW
Tên: (Về tăng cường sự lãnh đạo của đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng)

Ngày BH: (11/01/2017)

Số: Thông tư 49/2017/TT-BCA
Tên: (Quy định chi tiết chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự; thành phần, số người thực hiện nhiệm vụ khi giám định đối với trường hợp khám nghiệm tử thi, mổ tử thi và khai quật tử thi)

Ngày BH: (25/10/2017)

Số: Chỉ thị số 14-CT/TW
Tên: (Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng)

Ngày BH: (18/07/2017)

Số: 1884/QyĐ-T48
Tên: (Quy định về văn hóa ứng xử của cán bộ, giảng viên, công nhân viên và sinh viên Trường Đại học CSND)

Ngày BH: (12/10/2017)

Số: 27/2017/TT-BCA
Tên: (Quy định về quy tắc ứng xử của Công an nhân dân)

Ngày BH: (21/08/2017)

Số: 124/2015/NĐ-CP
Tên: (NGHỊ ĐỊNH SỐ 185/2013/NĐ-CP NGÀY 15 THÁNG 11 NĂM 2013)

Ngày BH: (14/11/2013)

Số: Chứng chỉ Tin học ICDL
Tên: (ICDL là chứng chỉ kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin)

Ngày BH: (12/11/2015)

Số: 2785/BYT-KCB
Tên: (Tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá và hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá; Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá năm 2016)

Ngày BH: (15/05/2016)

Số: VBQPPL
Tên: (Hệ thống văn bản về thuế 2)

Ngày BH: (09/05/2017)